فصل دهم
از استراباد به گنبد قابوس - سلطان دوين - شاه مرز - قرهسو - آق قلعه - تأسيس مبارك آباد - ديوار قزل آلان - گنبد قابوس - آبوهواى گرگان - اصل آن - تاريخ آن - شرح ابن حوقل - شرح مستوفى - آبگون - نيم مردان - دهات سابق گرگان - رودخانهء گرگان - خرابههاى - امامزاده قرنجى امام - دهستان كه از اثر تهاجمات پىدرپى متروك مانده است .
22 دسامبر 24 ميل و نيم - از طريق دروازهء فوجرد شهر استراباد به سمت شرقى بعزم آق قلعه كه در مسافت ده ميل و نيم بر جلگهء هموارى واقع بود حركت كرديم .
پس از آنكه يك ميل از دروازهء شهر دور شديم ، از كنار امامزاده كريم آباد كه در طرف چپ جاده واقع بود گذشته و ديرى نگذشته بود كه از دهات مخروب جعفر آباد و امير آباد كه در سمتهاى راست و چپ جاده واقع بودهاند عبور كرديم .
در طرف چپ ما بر تپهاى قبر يكى از سران تركمن ، كه چهل سال پيش در گذشته بود قرار داشت . اسم آنجا عمارت موسى خان بود كمى آن سوتر تپه و امامزاده يعقوب پيغمبر و بعد از آن اقزه كلام واقع است و آن تپهايست كه نهرى كه مازو در نزديكى آن جارى است در طرف راست تپههاى فوجرد ، شغال تپه و باج تپه و قدرى دور تر گل تپه و سلطان دوين واقعاند . تپهء آخرى اقامتگاه زمستانى ميرزا ابو القاسم بابر