اوردوقيا را بگرفتند و طغان را بفرستادند تا قوچان و سعد الدّوله را بگرفت . جوشى ، طغان را هلاك گردانيد و روز ديگر در خانهء طغاچار ، اوردوقيا و سعد الدّوله را به يارغو درآورده هر دو را به ياسا رسانيدند ؛ و توكال و طغان به خيل خانهء سعد الدّوله رفتند و لشكريان آغاز تاراج كردند و خانههاى مسلمانان و جهودان را كه در حوالى خانهء سعد الدّوله بودند همه را تاراج كردند و زمينهاى خيمه و خرگاه را به واسطهء دفينه بكاويدند و سحرگاه لشكرها به حركت آمده در اردوى ارغون خان آنچنان فتنه و شور برخاست كه مردم خيال كردند كه قيامت قايم شده .
و روز شنبه هفتم ماه ربيع الأوّل وقت چاشتگاه ارغون خان در باغچهء ارّان وفات كرد و در اردوهاى او تعزيه داشتند ؛ و روز دوشنبه نهم ماه صندوق او را به جانب سجاس بردند ؛ و روز پنجشنبه دوازدهم آىقبان اقتاچى را به خراسان فرستادند تا شهزاده غازان را زود بياورد ؛ و روز ديگر تايتاق پسر قوباى نويان را به طلب شهزاده بايدو به جانب بغداد فرستادند ؛ و لگزى را جهت طلب شهزاده گيخاتون به جانب روم فرستادند ؛ و امرا چند گروه شدند ، چنانچه به وقت كوچ زياده از بيست جا آواز كهورگاى مىآمد . و چون شهزاده بايدو بسيار باوقار و باحيا بود و بر امرا و لشكر هرگز حكمى نكردى ، طغاچار و قونجوقبال و طغان و توكال از عظمت و جبروت غازان مىترسيدند و بايدو را مىخواستند ، و امرا شيكتور و سماغارنويان و دولاى ايداچى و تگنا و ايلچيداى قوشچى و بوغداى و امراى دست چپ با ايشان در باب گيخاتو متّفق و او هنوز نرسيده بود كه يازدهم ماه ربيع الأوّل در باب آن كنگاچ كردند و بر خاتونان عرضه داشته ، سماغازنويان را به روم فرستادند و ديگر روز باليهزاد را بر عقب لگزى فرستادند كه او را بازگرداند ؛ و بيست و يكّم عزّ الدّين جلال را كه نايب سعد الدّوله بود به قتل رسانيدند ، تا غرّهء ربيع الأوّل دو نوبت ايلچيان از خراسان رسيدند و خبر تشويش و فتنه كه در آن ولايت روى داده بود آوردند ؛ و روز آدينه بيست و ششم امرا بالاتّفاق جمع شده ايلچيانى را كه از جانب شهزادگان آمده بودند بازگردانيدند ؛ و هشتم ماه جمادى الأولى امير الادو از عراق و خراسان برسيد و خبر از خروج لران آورد كه بايدو شحنهء اصفهان و جمعى كثير از مغولان را به قتل رسانيدهاند و اصفهان را متصرّف شده ، و لشكرهاى مغول كه در آن حدود بودند از دفع ايشان عاجز آمده در اطراف و جوانب آن ولايت پراكنده شدند .
امرا چون اين خبر شنيدند ، دولاداى ايداچى را به دفع استيلاى لران نامزد كرده به جانب اصفهان فرستادند ؛ و روز چهارشنبه بيست و دويم ماه جمادى الأوّل شهزاده سوكا از امرا چوبان و قورمشى پسر اليناق اوردوهاى خواتين را كوچانيده به جانب آلاتاغ به عزم ديدن شهزاده گيخاتون روانه شدند ؛ و اين كنگاچ به اتّفاق توكال « 1 » بود و بولارغوقياتى ، كه امير چهار
هامش
( 1 ) . متن : توغال .