خود آورده ، اصلاح مىكند ، و چنان كه از گفتار او ، يعنى تقى الدين ، معلوم مىگردد مسكن اين خاندان اخيرا در شيراز بود و پدرش معين الدين محمد از آن شهر بعراق رفت و تقى در آغاز سال 973 در اصفهان زاده شد ، درحالىكه پدرش پيش از ولادت فرزند بهندوستان رفته و آنجا درگذشته بود و تقى الدين تا دوازده سالگى كه مادرش درگذشت در اصفهان ماند و در آنجا مقدمات ادب و بعضى از معارف را فراگرفت و سپس بشيراز رفت و در محضر ملا مير قارى گيلانى مؤلف انيس العاقلين و اسرار القرآن كه پيش ازين بنام او باز خوردهايم ، رياضيات و علوم غريبه آموخت و بدامادى او سرافراز گرديد و در همان حال شاعرى را دنبال مىكرد و در دكان مير محمود طرحى شيرازى كه مجمع شاعران بود با چند تن از آنان كه مهمتر از همه عرفى شيرازى ( م 999 ه ) بود ، آشنايى يافت ، ولى در سال 993 ه از شيراز بعراق رفت و از آن سال تا سال 1015 ه كه راهى هندوستان گرديد غالبا در اردوى شاه سلطان محمد خدابنده و شاه عباس در شهرهايى مانند قزوين و قم و كاشان و اصفهان و يزد و شيراز بسر مىبرد و درين ميان چهار سال ( 1005 - 1009 ) هم زيارت عتبات كرد و در كربلا اقامت نمود .
بعد از ورود بهند چندى در لاهور بسر برد و سپس چندگاه در اگره و گجرات و باز در اگره گذراند و در همين شهر اخير بسال 1022 تأليف تذكرهء عرفات را آغاز كرد و پس از دو سال در 1024 ه آن را باتمام رسانيد و در سال 1036 بفرمان جهانگير خلاصهيى از آن بنام كعبهء عرفان ترتيب داد .
مير تقى اوحدى در شعر و نثر پركار و داراى آثار متنوع بود . غير از دو كتاب مذكور و بجز كتاب سرمهء سليمانى در بيان واژههاى دشوار فارسى و برخى از نامهاى تاريخى و جغرافيايى و داروها و پارهيى اصطلاحها و كنايهها و مانندگان آنها [ نسخه بشمارهء 122 در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ] چند مثنوى و ديوان قصايد و ديوان غزل داشت كه مجموع ابيات آنها متجاوز از پنجاه هزار بيت بود . رسالهيى نيز در علم قافيه و رسالهيى در تصوف نوشت .
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1731
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص١٧٣١