است . با آنكه قدمهاى بسيار اساسى دربارهء اين علم در دورانهاى گذشته ، خاصه در نخستين قرنهاى هجرى ، برداشته شده بود ، باز هم در اين دوره كتابهايى در اين باب تدوين شد كه البته ارزش كتابهاى قديم را ندارد . از آن جمله است :
ترجمهء « الدّر النّظيم » از عربى به فارسى بدست احمد بن حاجى محمد سكّاكى طبسى كه كار خود را در سال 926 ه بپايان رسانيد . اين كتاب حاوى مطالبى است در فضائل تلاوت قرآن و آداب و طريقهء ختم آن و اثرها و خاصيتهاى آيهها و سورههاى قرآن « 1 » .
الكشف عن القراءات السبع تأليف قاضى سعيد قمى ( م 1103 ه ) شاگرد ملا محسن فيض ( م 1091 ه ) . قاضى سعيد در اين رساله ميان اختلاف قرائتهاى قرآن را با تأويلهاى عرفانى جمع نموده است « 2 » .
تحفة القرّاء به فارسى در علم قراءت و تجويد تأليف ملا مصطفى قارى تبريزى بسال 1067 ه . وى گفته است چون مدار قرائت قرآن در اين زمان قرائت عاصم « 3 » گرديده رسالهء خود را در بيان آنچه لازمهء آن قرائت و اختلافهاى راويان اوست از اول تا به آخر قرآن نوشته است . ملا مصطفى اين كتاب را بنام شاه عباس دوم در يك مقدمه و دوازده فصل و خاتمه پرداخته و سپس در سال 1068 رسالهيى در پنج فصل بنام « متمّم تحفة القرّاء » در بيان اسم هر سوره و عدد آيات آن و جزو و نصف جزو و حزب و وقف لازم و وقف معانقه و وقف غفران و وقف النّبى و سجدههاى واجب و سنّت و سكته تأليف كرده و رسالهء ديگرى هم در شرححال عاصم و راويان او و سند قراءات عاصم و سند قراءت خود و استاد خود در پنج فصل نوشته و به « ملحق
هامش
( 1 ) - فهرست كتابخانه مجلس شوراى ملى ، ج 3 ، ابن يوسف ، ص 14 .
( 2 ) - فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ، ج 1 ص 182 .
( 3 ) - مراد عاصم بن ابى النجود معروف به « ابن ابى النجود » ( م 129 ه ) از قرّاء سبع است .
بنگريد بههمين كتاب ، ج 1 ، چاپ پنجم 2536 ( 1356 ه ش ) ص 68 .