دولتشاه نوشته است كه « مؤلفات او در اكثر علوم مشهور است خصوصا در علم معما كه درين طريق صاحب فن است » « 1 » و اما بعد از منشآت شرف كه بشيوهء مترسلان استاد نگارش يافته و حاوى اطلاعات بسيار دربارهء عصر نويسنده است ، اثر مشهور او كتاب ظفرنامه است كه آن را بامر ميرزا ابراهيم سلطان بن شاهرخ بسال 828 در شيراز تأليف كرد و چهار سال سرگرم تحرير آن بود . اين كتاب در حقيقت تأليف مجدد سرگذشت تيمور است كه نخستين بار بوسيلهء نظام شامى بنام ظفرنامه با انشائى خالى از عبارات مصنوع و با استفاده از يادداشتهاى روزانهء وقايعنگاران و بخشيان اويغورى زبان كه همراه تيمور بودهاند فراهم آمده و تا وقايع سال 806 را چنان كه گفتيم شامل است . اما ظفرنامهء شرف الدين على متضمن همان اطلاعات با افزايشهايى از ثقات و معمرين است درحالىكه با نثرى مزين و مصنوع و آميخته با اشعارى كه بيشتر از خود نويسنده است تحرير شده و بسبب مهارتى كه « شرف » در انشاء اين كتاب به كار برده در تمام قرن نهم و آغاز قرن دهم از جملهء نمونههاى عالى انشاء « 2 » و بعنوان مثل اعلاى فصاحت و سلامت سخن شناخته مىشد و همين نظر را هم مورخان زمان دربارهء اتقان مطالب ظفرنامه داشتند چنان كه مثلا كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى آن را چون « درّى جهانافروز » وصف كرده و اين بيت را در ستايش آن آورده است :
« آفتابست آن كتاب شريف * كز فروغش جهان شود روشن » « 3 »
و شايد يكى از علل ستايشهاى مبالغهآميز از اين كتاب در آثار مورخان و مؤلفان عهد تيمورى اشتمال مطالب آن باشد بر ذكر احوال « امير صاحبقران » كه شاهان و شاهزادگان تيمورى آن را دستمايهء مفاخرت قرار مىداده و از تجديد خاطرهء آن در همه احوال مباهى و مسرور بوده و از حواشى و خدمتكاران خود نيز همين را انتظار داشتهاند .
هامش
( 1 ) - تذكرة الشعراء ص 425
( 2 ) - براى نمونهء داوريهاى عهد رجوع شود به تذكرة الشعراء ص 427 ، حبيب السير ج 4 ص 15 - 16 ، مطلع السعدين جزء دوم از جلد دوم ص 675 - 676 و جزء اول از جلد دوم ص 303 و غيره .
( 3 ) - مطلع السعدين جزء دوم و سوم از ج 2 ص 676