2 - معين الدين نطنزى
معين الدين نطنزى از مورخان اوايل قرن نهم هجريست . اطلاعات ما از احوال او كم است و ميدانيم كه در اوايل كار خود بيشتر مصاحب ميرزا اسكندر بن عمر شيخ بن تيمور بوده است . چنان كه ميدانيم بعد از كشته شدن عمر شيخ در قرب بغداد ( 796 ه ) « 1 » تيمور ولايت فارس را كه در اختيار آن پسر بود به فرزند او ميرزا پير محمد گذارد و اين پير محمد تا سال 812 در حكومت خود باقى بود و در اين سال بدست يكى از معتمدان خود كشته شد و برادرش ميرزا اسكندر بجاى او نشست تا در سال 817 بر اثر تمرّد مأخوذ شاهرخ و از حكومت بر كنار و كور شد . معين الدين نطنزى چند سالى از مدت حكومت ميرزا اسكندر از مقربان وى بود و در اين مدت بتأليف كتاب منتخب التواريخ بنام آن اميرزاده آغاز كرده و آن را در سال 816 در شيراز بپايان رسانيد ولى گويا بعد از برافتادن ميرزا اسكندر به خدمت شاهرخ درآمده باشد زيرا در سال 817 در كتاب خود تجديدنظر نموده و آن را بنام شاهرخ درآورد و حتى مدعى شد كه تيمور در مرض موت « دولت بزرگ خود را » بشاهرخ باقى گذاشت « 2 » و بهرحال كتاب خود را در بيست و دوم ماه رجب سال هشتصد و هفده در هرات تقديم شاهرخ نمود و به همين سبب از كتاب منتخب التواريخ دو گونه تحرير وجود دارد يكى آنكه بنام ميرزا اسكندر بن عمر شيخ درآمده و ديگرى آنكه بشاهرخ تقديم شده بود .
كتاب منتخب التواريخ معينى شامل وقايع عمومى عالم است از زمان هبوط آدم تا وفات تيمور بسال 807 هجرى باضافهء بعضى از وقايع تا سال 816 كه تاريخ اختتام كتابست در شيراز بنام ميرزا اسكندر ، با تجديدنظرى كه بعد از آن تا ذكر وقايع سال 817 در آن كرد . نام « منتخب التواريخ » نشان دهندهء كيفيت كار مؤلف است در تأليف اين كتاب ، بدين معنى كه معين الدين اثر خود را با انتخاب مطالب از چند كتاب تاريخ ديگر ترتيب داد و به همين سبب است كه شيوهء تحرير و حتى ميزان كاربردن
هامش
( 1 ) - رجوع شود به ظفرنامهء شامى ص 417
( 2 ) - منتخب التواريخ معينى ، تهران 1336 ص 406