همه از وى باحترام نام بردهاند و او بعد از مرگ خواجه بهاء الدين نقشبند جانشين او در بخارا گرديد و رياست نقشبنديان مدتى با او بود و بعد از او مقامش بپسر او خواجه برهان الدين ابو نصر پارسا ( متوفى بسال 865 ه ) كه او هم از كبار مشايخ نقشبنديه است ، انتقال يافت . وفات خواجه محمد پارسا بسال 822 در بازگشت از مكه و هنگام اقامت در مدينه اتفاق افتاد و همانجا در جوار قبهء عباس بن عبد المطلب به خاك سپرده شد .
خواجهء پارسا آثار متعددى بپارسى در شرح مسائل عرفانى بنابر طريقت نقشبنديان داشت ، كه چنان كه پيش از اين گفتيم ، بسى بشيوهء تفكر و تحليل ابن العربى از مسائل عرفانى نزديك است ، و از معروفترين آنهاست : فصل الخطاب لوصل الاحباب يا فصل الخطاب فى المحاضرات ، كه از جملهء مهمترين و مفصلترين آثار عرفانى اوست ؛ و كتابى در شرح مقامات خواجه بهاء الدين نقشبند بنام : انيس الطالبين و عدّة السالكين كه بيشتر مأخوذست از كلمات و بيانات خواجهء نقشبند بپارسى روان خوب ؛ و رسالهء قدسيه كه برخى آن را منسوب بخواجه بهاء الدين نقشبند مىدانند ؛ و كتاب تحقيقات ؛ و تفسير سورهء فاتحة الكتاب ، و تفسيرهايى از چند سورهء ديگر ؛ و رسالهء كشفيه دربارهء كيفيت كشف و شهود و اشراق انوار ؛ شرح فصوص الحكم و غيره . همهء اين آثار نثر فارسىروان و بسيار خوبى دارد كه يادآور ديگر آثار پارسى خوب از عرفاى ايرانيست .
4 - شرف الدين على يزدى
شرح احوال و آثار منظومش در همين مجلد تحت عنوان « شرف » در شمار شاعران مذكور افتاده است و نظر باهميت وافرى كه در نثر فارسى دارد در اينجا بذكر آثار منثور او خاصه ظفرنامه توجه مىشود . همچنانكه پيش ازين گفتيم شرف الدين در اكثر علوم عهد خود دست داشت و ازينروى تأليفات متنوعى ازو ذكر كردهاند و از آنهاست : شرح قصيدهء بردهء شرف الدين بوصيرى ؛ كنه المراد فى علم الوفق الاعداد در ارثماطيقى ؛ رسالهء حساب عقد انامل ؛ حقايق التهليل ؛ كتاب اسطرلاب ؛ منشآت ؛ تضعيف خانهء شطرنج از ابو اسحاق كوبنانى ؛ منتخب حلل مطرز در فن معما و لغز .