هر بيت آن هم داراى صنعت تجنيس است و هم ذوقافيتين . وى در مقدمهيى كه بنثر بر اين مثنوى نوشته گفته است كه بسال 810 بهرات رفت و آنجا ده سال رنج تحصيل كشيد و بعد به خدمت ميرزا بايسنقر پسر شاهرخ راه يافت و روضة العاشقين را بنام او در سال 820 بنظم درآورد . اين مثنوى در هزار بيت و در شمار دهنامههايى است كه در قرن هشتم و نهم بارها ساخته شد و تفاوتش با دهنامههاى ديگر آنست كه ببحر هزج مسدس نيست . نسخهيى از اين مثنوى در كتابخانهء موزهء بريتانياست ( ريو ، 1 ، 182 ) .
43 - عيشى شيرازى ، از شاعران معروف قرن نهم و اوايل قرن دهم است . اوائل عهد شاعرى او مصادف بود با دوران سلطنت سلطان خليل پسر ميرانشاه بن تيمور كه چنان كه مىدانيم از سال فوت جد خود تيمور ( 807 ه ) تا سال 812 در سمرقند بر اريكهء سلطنت تكيه داشت و عيشى دهنامهء خود را كه به « عشرتنامه » موسوم است در بحر هزج بنام او ساخت و در آن بدهنامهء اوحدى مراغى و مهر و مشترى عصار تبريزى اشاره كرده است . عيشى عمرى طولانى كرد و تا زمان سلطنت سلطان حسين بايقرا حيات داشت .
امير عليشير نام او را در مجالس النفائس آورده و گفته است مردى هزّال و هجو پيشه و شوخ طبع بود .
44 - عيشى هروى ، او را نبايد با عيشى شيرازى اشتباه كرد . سام ميرزا نامش را حافظ على و ذيل همين عنوان ثبت كرده است ( تحفهء سامى ، 69 ) . نام پدرش « نور » است و تخلصش عيشى ، و بقول سام ميرزا « اصلش از غوريان هرات است ، و او بحدت ذهن وجودت طبع موصوف بود و اكثر خطوط را خوب مىنوشت و در علم عروض و صنايع اشعار بسيار ماهر است چنان كه قصيدهء مصنوع خواجه سلمان را مكررا تتبع كرده است . . . » . اين « حافظ على بن نور عيشى غوريانى هروى » از جملهء كسانيست كه در ساختن « قصائد مصنوع » دنبالهء كار سيد ذو الفقار شروانى را گرفته بودند « 1 » و از آن ميان چنان كه پيش از اين گفتيم سلمان شهرتى بيشتر دارد . علاوه بر اين حافظ على جواب قصيدهء بدايع الاسحار
هامش
( 1 ) - قصيده مصنوع سيد ذو الفقار بدين مطلع است :چمن شد از گل صد برگ تازه دلبروار * بهار يافت بهارى ز باد در گلزار