و آققويونلو ادامه يافت . مقصود از ادامهء اين روابط ايجاد مشكلات نظامى براى سلاطين عثمانى بود ، و چون تركمانان قراقويونلو و آققويونلو با سلاطين عثمانى مرزهاى مشترك داشتند طبعا براى منظورهاى سياسى دولتهاى اروپايى مساعدتر بودند . در سالى كه اوزون حسن آققويونلو بتخت سلطنت مىنشست ( 857 ه . ) ، سلطان محمد فاتح شهر قسطنطنيه را تسخير كرد و اروپا را با يك حادثهء تاريخى خطرناك روبرو ساخت . دولت و نيز كه در اين اوقات تجارت مديترانه را در دست داشت از سال 1463 ميلادى تصميم باتحاد با اوزون حسن گرفت و سفيرى بنام كوئيرينى « 1 » بايران فرستاد و اوزون حسن نيز سال بعد بمبادلهء سفيرى با دولت و نيز مبادرت كرد و چندى بعد نمايندهيى بواتيكان نزد پاپ اعزام داشت و بعد از اين آمد و شدها دولت و نيز كاترينوزنو « 2 » را بنمايندگى تعيين نمود و او بسال 1471 بتبريز رسيد و در همين سال سفيرى حاجى محمد نام در تقاضاى اسلحه و مهمات از طرف اوزون حسن بونيز رفت .
مقصود از اين مبادلات پياپى سفيران و مساعدت دولت و نيز به اوزون حسن مشغول داشتن دولت عثمانى در جبههء مشرق و دفع شر آن از پيشرفت در بلاد اروپا بود و نتيجهء آن چنان كه مىدانيم جنگ ميان سلطان محمد ثانى و اوزون حسن در سال 877 ه ( 1473 ميلادى ) شد كه بشكست اوزون حسن پايان يافت ؛ و اگرچه اوزون حسن بدولت و نيز قول داده بود كه شكست خود را تلافى خواهد كرد ، و بعد از اين واقعه هم مراسلاتى از طرف آن دولت و حكومتهاى اروپايى مبادله شد و سفرائى بدربار اوزون حسن آمدند ، ولى او ديگر توانايى مقابله با عثمانيان را حاصل نكرد و دولت ونيز هم ناگزير در سال 1478 با آل عثمان از در مصالحه درآمد « 3 » . سفراى مذكور و سفراى ديگر ونيز مثل يوسف بار بارو « 4 » و آمبروزيو كنتارينى « 5 » سفرنامههايى نوشتهاند كه همگى از حيث اشتمال بر اطلاعات نادر بسيار سودمند است و مجموع
هامش
( 1 ) -L . Quirini( 2 ) -Caterino Zeno( 3 ) - رجوع شود به دائرة المعارف اسلامى ، ذيل عنوان اوزون حسن بقلم مرحوم پرفسور مينورسكى .
( 4 ) -Josafa Barbaro( 5 ) -Ambrosio Contarini