و حفظ بىبديل بود و شعر عربى سستى مىساخت چنان كه ياقوت سفيد گذاشتن كاغذ را بهتر از سياه كردن بدانها ميدانست و به او كتابهايى از قبيل كتاب المواضع و البلدان و كتابى در تفسير قرآن و كتاب اشتقاق الاسماء را منسوب ميدارد « 1 » .
خاندان نظام الملك
از ميان خاندانهاى بزرگ اين دوره كه از آغاز عهد سلجوقى تا اواخر قرن ششم شهرت و اهميت بسيار داشته و از آنان چند تن بوزارت رسيدهاند خاندان نظام الملك است . ابو على حسن بن على بن اسحق ملقب بنظام الملك كه شرح حال او را در زمرهء نويسندگان خواهيم آورد از يك خاندان دهقانى طوس بود . جدش اسحق را چهار پسر بود كه بزرگتر از همهء آنان ابو الحسن على سه پسر داشت كه يكى نظام الملك و ديگر فقيه اجل ابو القاسم عبد اللّه و ديگر ابو نصر اسمعيل بود و نظام الملك از ميان آنان بمقامات عالى رسيد و در دورهء امارت البارسلان در خراسان وزير او بود و اين مقام را بعد از وصول البارسلان بسلطنت تا آخر عمر خود يعنى تا اواخر عهد ملكشاه حفظ كرد و از فرزندان او فخر الملك وزير تتش و بركيارق و سنجر - و مؤيد الملك وزير بركيارق - و محمد عز الملك وزير بركيارق - و ضياء الملك وزير محمد و خليفه المستر شد - و شمس الملك وزير محمود بن محمد - و عماد الملك وزير ملك بورى برس بن البارسلان بودهاند .
اولاد و اعقاب فخر الملك وزارت را چندى در خاندان خود حفظ كردند و از آنان صدر الدين وزير سنجر - ناصر الدين طاهر از 528 تا 548 وزير سنجر - قوام الدين حسن بن نصير الدين از سال 548 تا 549 وزير سليمانشاه و چندى وزير سلطان محمود جانشين سنجر بود و بعد از سال 553 در بيهق سكونت گزيد .
برادرزادهء نظام الملك يعنى شهاب الاسلام ابن فقيه اجل ابو القاسم از 511 تا
هامش
( 1 ) - معجم الادبا ، چاپ مصر ج 15 ص 61 - 65
راجع بخاندان عمرانى رجوع شود به الانساب سمعانى ذيل كلمه عمرانى و معجم الادبا ؛ مجلد مذكور ؛ مجلهء باختر مقالهء منوچهرى بقلم آقاى سعيد نفيسى ؛ حواشى ديوان منوچهرى چاپ آقاى دبيرسياقى ص 262 و 263 - 264 ، و منابع ديگر .