سلاطين اوليهء قاوردى ممدوح عدهيى از شاعران بزرگ مانند ازرقى بودهاند ولى در اواخر عهد خود بر اثر گرفتاريهاى بسيار و جنگ و ستيز دائم به كار تشويق شاعران نمىرسيدند .
طغانشاه بن البارسلان
از ميان شاهزادگان سلجوقى كه على الرسم در خراسان حكومت داشتند شمس الدوله ابو الفوارس طغانشاه بن البارسلان بر اثر علاقهء وافرى كه بشعر و شعرا داشت براى ما اهميت بيشترى دارد . مقر حكومت اين شاهزاده شهر هرات بود . از احوال او اطلاع كافى در دست نيست و به همين سبب غالبا او را با طغانشاه بن مؤيد آىابه كه بعد از مؤيد الدين آىابه در نيشابور بتخت سلطنت نشست اشتباه كردهاند « 1 » . در چهار مقالهء نظامى عروضى شرحى دربارهء شعردوستى اين شاهزاده آمده است كه نقل آن را دور از صواب نمىدانيم :
« آل سلجوق همه شعردوست بودند اما هيچكس بشعر دوستىتر از طغانشاه بن البارسلان نبود و محاورت و معاشرت او همه با شعرا بود و نديمان او همه شعرا بودند چون ابو عبد اللّه قرشى و ابو بكر ازرقى و ابو منصور با يوسف و شجاعى نسوى و احمد بديهى و حقيقى و نسيمى ، و اينها مرتب خدمت بودند و آينده و رونده بسيار بودند ، همه ازو مرزوق و محظوظ . مگر روزى امير با احمد بديهى نرد مىباخت و نرد ده هزارى بپايين كشيده بود و امير دو مهره در ششگاه داشت و احمد بديهى دو مهره در يكگاه و ضرب امير را بود ، احتياطها كرد و بينداخت تا دوشش زند ، دو يك برآمد ، عظيم طيره شد و از طبع برفت ، و جاى آن بود ، و آن غضب بدرجهء كشيد كه هر ساعت دست بتيغ ميكرد و نديمان چون برگ بر درخت همى لرزيدند كه پادشاه بود و كودك
هامش
بدايع الازمان فى وقايع كرمان تأليف ابو حامد كرمانى چاپ مرحوم عباس اقبال ، تهران سال 1331 شمسى - عقد العلى للموقف الاعلى تأليف ابو حامد كرمانى بتصحيح آقاى عليمحمد عامرى ، تهران 1311 - تاريخ سلجوقيان كرمان تأليف محمد بن ابراهيم چاپHoutsma، ليدن 1886 - طبقات سلاطين اسلام تأليف استانلى لينپول ترجمهء مرحوم عباس اقبال تهران 1312 شمسى ص 135 - 136
( 1 ) - رجوع شود بحواشى چهار مقاله طبع ليدن از مرحوم ميرزا محمد خان قزوينى ص 172 - 173