مقام اسماعيليه ، در تحقيقات محقّقان مسلمان معاصر
مطالعات و تحقيقات پژوهندگان اسلامى از جمله دو تن از دانشمندان مصر حنّا الفاخورى و خليل الجر در مورد اسماعيليان قابل توجه و شايان نقل است :
« . . . پس از وفات امام جعفر الصّادق ( 148 - ه . / 765 ميلادى ) پيروان او به دو گروه قسمت شدند ، قسمتى به پسر بزرگش اسماعيل پيوستند و به اسماعيليان و نيز شيعهء سبعيّه ( - هفت امامى ) معروف شدند ، زيرا اسماعيل را امام هفتم مىدانند ( على ، حسن ، حسين ، زين العابدين ، محمّد الباقر ، جعفر الصّادق و اسماعيل ) و دستهء ديگر به موسى الكاظم ، برادر كوچك اسماعيل و فرزندان او تا امام دوازدهم گرويدند ، و ايشان همان موسويّه يا اثنا عشريّهاند . امام دوازدهم امام غايب « محمّد المهدى » است كه در سامرّا به سال 260 ه . از ديدگان مردم مخفى شد .
اسماعيليان نيز به دو گروه تقسيم شدند : گروهى كه مىگويند اسماعيل پيش از پدر نمرده است و پدرش او را پس از خود به امامت برگزيده است و اسماعيل ، قائم و مهدى منتظر است كه براى نجات امّت خود بازخواهد گشت ، اينان فرقهء اسماعيليان هستند . دستهء ديگر مىگويند ، امامت بعد از جعفر صادق به محمّد بن اسماعيل رسيد ، زيرا بعد از حسن و حسين ، ديگر امامت از برادر به برادر منتقل نمىشود . بلكه در صلب ( فرزند ) باقى مىماند . اين گروه را مباركيّه گويند كه قرمطيان به آنان منسوبند ، اينان معتقدند كه محمّد بن اسماعيل نمرده است و او قائم و مهدى و خاتم پيامبران است . . . .