وضع سياسى و اجتماعى و فرهنگى ايران در عصر تيموريان
قريب نيم قرن پس از پايان حكومت ايلخانان مغول ، تيموريان زمام امور را در دست گرفتند و تا اوايل قرن دهم هجرى به حكومت و فرمانروايى ادامه دادند ، حكومتهاى كوچكى چون جلايريان ، آل كرت ، سربداران ، مظفريان و قرهقوينلو كه در فاصله بين انقراض ايلخانان و ظهور تيمور در نقاط مختلف ، روى كار آمدند ، از نظر سياسى و ادبى اهميت و اعتبارى كسب نكردند ، تنها اتابكان فارس كه معاصر خوارزمشاهيان بودند ، با حسن تدبير و خراجگزارى مغولان ، موفق شدند خطّهء فارس را از حمله و تعرض آنان مصون دارند .
چنان كه قبلا اشاره كرديم ، حمله مغول و فتنه تيمور ، نهتنها ايران ، بلكه قسمت مهمى از آسياى مركزى و غربى و منطقهء وسيعى از اروپا را ويران كرد . تمام شهرهاى مهم شمال ايران دستخوش نهب و غارت گرديد ، مدارس و محافل علمى و مساجد و ابنيهء تاريخى و كتابخانهها و خزائن علوم ، جملگى طعمهء يغما و چپاول گرديد ، عدهء زيادى از علما كشته شدند و جمعى ديگر فرار را برقرار ترجيح دادند ، با اينهمه ، مبانى علمى و فرهنگى ايران كه از عهد سامانيان رو به رشد و كمال مىرفت و در عهد غزنويان و سلاجقه به پيشرفت خود ادامه داده بود ، يكباره عرصهء زوال و فنا نگشت ؛ و همين كه دوران قتل و غارتها سپرى گرديد و آرامش نسبى پديد آمد ، بار ديگر بازار علم و فرهنگ رونق يافت ، كتب و آثارى كه از چشم وحشيان مغول مكتوم مانده بود مورد استفاده قرار گرفت ، بزرگان و دانشمندانى كه در برابر سيل خروشان مغول به ولايات جنوبى ايران يا به كشورهاى مجاور نظير هندوستان و آسياى صغير پناه برده بودند ، دست از كوشش و تلاش برنداشتند ، و به نشر و اشاعه علوم و ادبيات فارسى همت گماشتند .