أَرْفَثَ : ازدواج كرد و تمتّع برگرفت كه معانى هر دو فعل متلازم و در يكديگر داخل شده و لذا هر يك به جاى ديگرى به كار مىرود .
رفد
: الرِّفْد : يارى كردن و بخشش نمودن ، رَفْد - مصدر است و - مِرْفَد چيزى است كه طعام مهمانى در آن گذاشته مىشود و لذا به - قدح - تفسير رفدته : ياريش نمودم و طعامش دادم .
خداى تعالى گويد : (
بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ
- 99 / هود ) ( دوزخ بد جاى ورود و پذيرائى است ) .
أَرْفَدْتُه : بخششى برايش قرار دادم كه به تدريج دريافت كند .
هامش
نباشد ( تهذيب - 15 / 77 ) .
شيخ طريحى كه با راغب رحمه اللّه هم نظر است مىنويسد : و الا صح انّه الجماع : قبل از اسلام در شبهاى صيام خوردن و نوشيدن و تمتّع از همسران تا خوابشان نمىبرد يعنى قبل از خواب مباح بوده ولى هر گاه به خواب مىرفتند بر آنان حرام مىشد .
سپس آيهء (فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ- 187 / بقره ) آن مشكل را بر طرف نمود كه پيش از سحر يا قبل از خواب و بعد از خواب آن شرط برداشته شد ( مجمع البحرين - 2 / 255 ) .
در معجم الفاظ نوشته شده : الرّفث در آيه يعنى الفحش فى القول ( 1 / 509 ) .
زمخشرى مىنويسد : رفث فى كلامه : چيزى است كه در بارهء امر نكاح است و بايستى به كنايه بيان شود و بر سه معنى است :
1 - تمتّع 2 - سخن گفتن با مغازله .
3 - اشاره با چشم . ( اساس البلاغه - 169 ) ابن منظور از قول ثعلب مىگويد : در حجّ چيدن ناخن و ستردن مو زير بغل و زهار كه محلّ پليدى است اگر انجام شود رفث نيست بلكه الرّفث : التّعرض بالنّكاح كه كنايه از نكاح و تمتّع است .
ديگرى گفته است - الرّفث - كلمه جامع و فراگيرى است كه همه خواستهاى مرد از همسر را در برمىگيرد ( لس 2 / 152 ) الرّفث : النّكاح و در آيه : (أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ- 187 / بقره ) مراد - تمتّع - است ( مصباح 1 / 281 ) .
الرّفث : سخنانى است كه از اظهارش شرم كنند و آزرم نمايند و اصلش نكاح است و چيزى است كه صراحتش نيكو نيست و شايسته است كنايه از قول و عمل باشد ( مقائيس اللّغه / ابن فارس 2 / 421 ) .