واژه مرسلين - در اين آيه بر - ملائكه و آدميان - هر دو تعبير شده است و در آيه :
(
يا أَيُّهَا الرُّسُلُ
« 1 » ) گفته شده مقصود پيامبران و ياران پاك و خالص آنهاست كه چون در همه حال مطيعان و پيوستگان راستين او هستند آنها را نيز - رسل - ناميده است مثل واژه مهلّب و اولاد او كه آنها را - مهالبة - ناميدهاند .
إِرْسَال : فرستادن و رسالت يافتن كه در بارهء انسان و اشياء در حالت پسنديده و ناپسند هر دو به كار مىرود كه گاهى يا با تسخير و جبرى است مانند - ارسال با دو باران در آيه : (
وَ أَرْسَلْنَا
السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً - 6 / انعام ) .
و يا - ارسال - گاهى در بارهء گروهى كه داراى اختيار هستند .
خداى تعالى گويد : (
وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً
- 61 / انعام ) .
(
فَأَرْسَلَ
فِرْعَوْنُ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ « 2 » - 53 / شعراء ) .
اين گونه ارسال - در معنى واگذارى و رها كردن و ترك ممانعت است ، مثل آيه :
هامش
( 1 ) ابو عبيده در تفسير آيهء فوق 51 / مؤمنون مىنويسد : يريد النّبى صلّى اللّه عليه وحده : يعنى خداوند از كلمه رسل - پيامبر به تنهائى را اراده كرده است . ( تأويل مشكل القرآن 280 ) .
صاحب تبيان همه اقوال را اينطور ذكر مىكند كه : قال قوم هذا خطاب لعيسى . . . - بعضى گفتهاند مورد خطاب و روى سخن عيسى عليه السّلام است چون قبل از اين آيه از او سخن گفته است گويا كه مىگويد : يا عيسى كلوا من الطّيبات . ديگران گفتهاند خطاب مخصوص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه به لفظ جمع مخاطب شده است چنان كه گاهى به يك فرد گفته مىشود :
ايّها القوم كفّوا عنها : اى مردم از ما دست بداريد . گروهى گفتهاند چون قبل از اين آيه در بارهء بعضى از پيامبران سخن رفته است گويى كه مىگويد به آن پيامبران گفتيم -يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِاى فرشتگان از پاكيزهها بخوريد . ( تبيان 7 / 331 ) .
ولى نظر منتخب راغب رحمه اللّه با آيات ديگر قرآن مطابقت دارد . زيرا پيامبران و مؤمنين را در آيات ديگر بطور عموم به چنين امرى معيّن كرده است و مىگويد : (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ172 / بقره ) و (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ- 87 / مائده ) و در بارهء كرامت بنى آدم نيز مىگويد :
(وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ- 16 جاثيه ) بنابراين كسانى كه مؤمن حقيقىاند و پيرو پيامبر از پاكيزهها مىخورند و به فرمان خداوند از ناپاكيها مثل خمر ، قمار ، ظلم و دروغ و هر پليدى ديگر اجتناب مىكنند و از همهء پاكيها بهره و نصيب خويش برمىگيرند .
( 2 ) ارسل ، يرسل ، ارسالا در معانى زير به كار رفته است : 1 - برانگيختن و آزاد و رها كردن . 2 - فرستادن .