واژه - عصيته - و سپس معنى اين واژه براى هر ممانعت شديدى به كار رفته است و جايز شده ، در آيه گفت :
(
فَلا تَعْضُلُوهُنَّ
أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْواجَهُنَّ - 232 / بقره ) ( بر آنها سخت مگيريد و از نكاح با همسرانشان منعشان نكنيد ) گفته شده اين آيه خطاب به زن و مرد ( همسران ) يا هر دو و يا خطاب به اولياء آنهاست .
عَضَّلَتِ الدّجاجةُ ببيضها : مرغ براى تخم گزاردن به سختى افتاد .
عَضَّلَتِ المرأةُ بولدها : وقتى است كه نوزادش به سختى زائيده شود كه تشبيهى به همان تخم گزاردن مرغ است ، شاعر گويد :
ترى الأرض منّا بالفضاء مريضة * مُعَضَّلَة منّا بجمع عرمرم
( آن سرزمين را مىبينى كه فضايش بر ما تنگ و بيمارگونه است از بس كه سپاهيان ما فراوانند و لشكريان ما بسيار ) .
داءٌ عُضَال : درد سخت و بى علاج . عُضْلَة : مصيبت بزرگ و ناگوار .
( أمرٌ مُعْضَل : كارى است كه اصلاحش و انجامش بسيار سخت است ) .
عضو
: آيه : (
جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ
- 91 / حجر ) يعنى قرآن را جزء جزء و قسمت قسمت كردند پس يا گفتهاند كهانت است و يا گفتهاند اساطير الأوّلين است و از اين قبيل سخنانى كه قرآن را با آنها توصيف مىكردند . و نيز گفته شده معناى -
عِضِينَ
- در آيه فوق آن چيزى است كه خداى تعالى مىگويد :
(
أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ
- 85 / بقره ) « 1 » و بر خلاف سخن كسى است كه در بارهء قرآن مىگويد :
وَ تُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّهِ
-
هامش
( 1 ) ملامت و سرزنشى كه در اين آيه هست راهى درست و صحيح را براى بهرهمندى و تفسير قرآن .