ضمّه خوانده شده « 1 » .
و آيه : (
لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
- 72 / آل عمران ) يعنى از گناه بازمىگردند .
و آيه : (
وَ حَرامٌ عَلى قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ
- 95 / انبياء ) .
يعنى : برايشان حرام كرديم كه توبه كنند و از گناه برگردند ، كه اين آيه هشدار و تنبيهى است بر اينكه بعد از مرگ ديگر توبهاى نيست چنان كه فرمود : (
قِيلَ ارْجِعُوا
وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً - 13 / حديد ) و (
بِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ
- 35 / نمل ) پس يا از - رجوع - به معنى برگشتن است و يا از رجع الجواب - يعنى برگرداندن پاسخ ، مثل آيات : (
يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ
- 31 / سباء ) ( سخن را به يكديگر برمىگردانند ) .
(
ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ ما ذا يَرْجِعُونَ
- 28 / نمل ) كه در همان معنى بازگرداندن جواب و پاسخ گفتن است نه چيز ديگر .
و همينطور آيهء (
فَناظِرَةٌ بِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ
- 35 / نمل ) و (
وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ
- 11 / طارق ) يعنى باران .
ناميده شدن باران به - رجع - به جهت رد كردن هواى بارانى است و آنچه را كه از آب در بر دارد و گرفته است به زمين رد مىكند و برمىگرداند .
آبگير و غدير را هم - رَجْع - ناميدهاند كه اين نام يا براى آب بارانى است كه در آن هست و يا براى اينكه حركت موج و آبش در همان آبگير محدود است و رفت و برگشت دارد « 2 » .
لَيْسَ لِكَلَامِهِ مَرجُوعٌ : يعنى پاسخى در سخن او نيست .
هامش
يعنى : انصراف و بازگشت . ( المصباح - المحكم 1 / 191 ) .
( 1 ) رَجْع : استخر يا محبس الماء - همان آبگير مصنوعى است كه مىسازند و آب را در آن ذخيره مىكند و نگهميدارند امّا - غدير - قسمتى از گودى طبيعى زمين است كه در اثر سيلابها بوجود آمده و آب باران در آن جمع مىشود ، در بارهء ناميده شدن باران به - رجع - گفتهاند براى اين است كه باران آسمان بارها و پياپى مىبارد و مجدّدا يا در زمين فرو مىرود و يا بخار مىشود مجدّدا برمىگردد .
ثعلب گويد : ناميدن باران به - رجع - بخاطر اينست كه همه ساله آسمان باران را به زمين برمىگرداند و مىباراند .
( 2 ) لحيانى مىگويد : چون باران بازگردنده است - رجع - ناميده شده .