باب الراء
ربب
: الرَّبّ : در اصل به معنى تربيت و پرورش است يعنى ايجاد كردن حالتى پس از حالتى ديگر در چيزى تا به حدّ نهائى و تمام و كمال آن برسد .
مىگويند - رَبَّهُ و رَبَّاهُ و رَبَّبَهُ : او را تربيت كرد و پرورشش داد .
لَأَنْ يَرُبَّنِي رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَرُبَّنِي رَجُلٌ مِنْ هَوَازِنَ .
: گفته شده اگر مردمى از قريش ( تبار و نياى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مرا تربيت كند خوشتر دارم از اينكه مردمى از هوازن مرا پرورش دهند .
پس - الرّب - مصدر است كه بطور استعاره بجاى فاعل به كار رفته است .
( هوازن - قبيلهاى است از يمن كه جزء يكى از مخاليف يمن است و هوزن نام پرندهاى است . معجم البلدان 5 / 420 ) .
الرّب : بطور مطلق جز براى خداى تعالى گفته نمىشود كه او متكفّل مصالح موجودات و آفريدههاست .
مثل اينكه خداى تعالى گويد : (
بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ
غَفُورٌ - 15 / سبأ ) و بر اين معنى گويد : (
وَ لا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً
- 10 / آل عمران ) يعنى آلههاى ، مىپنداشتند كه فرشتگان و پيامبران ، باريتعالى و پروردگار و مسبّب اسبابند ( ايجاد كننده پديدهها ) و نيز آنها عهدهدار مصالح بندگانند .
واژهء - ربّ - در حالت اضافه به خداوند و غير از او به كار مىرود ، در آيات :