عادى مخصوصا از شكل عمامهشان مىتوان بازشناخت و شغل و مقام هركس را در برخورد نخستين تميز داد .
پيشواى اسلام فرموده است كه تجمل نبايد در زندگى امت من راه يابد . . . لباس براى پوشانيدن عورت و حفظ انسان از تأثيرات سرما و گرماست و بهتر است از پنبه يا كتان باشد . . . پوشيدن لباس ابريشمى براى زنان مجاز و براى مردان ممنوع شناخته شده است . . . رنگهايى كه انتخاب آنها بيشتر تأكيد شده است ، سفيد و سياه است . . . پوشيدن سياه در نظر شيعيان مردود است ؛ شاردن در سفرنامهء خود درينباره مىنويسد : « در شرق ، مخصوصا ايرانيان هرگز سياه نمىپوشند اين رنگ را شوم و مكروه مىدانند . . .
با اينكه رنگهاى سرخ و زرد كراهت دارد . . . دختران جوان غالبا لباسهاى سرخ مىپوشند ، پوشيدن البسهء سبزرنگ فقط براى سادات يا بازماندگان پيامبر مجاز است ؛ ظاهرا در مسئلهء لباس اختلاف بسيارى ميان حنفيها و شافعيها و مالكيها وجود دارد ولى فرقه حنبلى كه سختگيرترين فرق اسلامى است ، در اين مسئله قيود بيشترى را رعايت مىكند .
جنس و زيبايى لباس ، به پوشندهء آن اهميت و اعتبار مىبخشد . تاورنيه ، اصطلاح فارسى « قربت به لباس » را چنين معنى مىكند : « هرطور لباس بپوشى ، به همان درجه مورد توجه و احترام هستى ؛ و با لباس خوب به دربار و نزد بزرگان مىتوان رفت . » در كتاب شرح مصر مىخوانيم : « اشراف مصر ، هرچه بيشتر لباس بر تن خود كنند ، بيشتر مورد توجه مردم قرار مىگيرند . » پس اگر شرقيان علاقهمند باشند كه لباسهايشان تميز و معطر باشد جاى تعجب نيست . . . معطر كردن آستينهاى لباس مخصوصا معمول بوده است . . . خلعت - بخشيدن بهعنوان قدردانى ، در نزد شرقيان ، رسمى بسيار كهن است . به اعتبار قول مقريزى ، نخستين كسى از اميران مسلمان كه اين رسم را معمول داشت ، هرون الرشيد بود كه به جعفر بن يحياى برمكى وزير محبوب خود ، خلعت داد . . . رواج اين رسم تا آنجا پيش رفت كه گاه امير لباس خود را بيرون مىآورد و آن را بر تن كسى كه مىخواست مورد لطف قرار دهد مىپوشانيد . . . تركيب خلعت هميشه ثابت نبوده ، چه از جهت جنس پارچه و چه از جهت قطعاتى كه آن را تشكيل مىداد ، به نسبت خدمت پارچهگيرنده ، متغير بوده است . . . پوشيدن لباس سياه به نشان ماتم ، رسمى قديم بوده كه زن و مرد آن را رعايت مىكردهاند ، مىدانيم كه خلفاى عباسى نيز لباس سياه را در مرگ امام ابراهيم بن محمد پوشيدند . . . در اسپانيا ، هنگام حكمروايى خلفاى بنى اميه ، لباس عزا سفيدرنگ بوده است . . . اعراب براى نشان دادن حال خشم خويش ، لباسهاى زرد يا سرخ مىپوشيدند ، در كتاب هزار و يكشب مىخوانيم كه فلان : « لباس غضب ، ( يعنى لباس قرمز ) پوشيد ولى گويا اين رسم ، رسم تركان
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 66
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٦٦