شركت روسى « بيمهء حملونقل در ايران » داده شده است . - ديگر امتياز استخراج معادن قراچهداغ در آذربايجان كه در سال 1316 به شركت معادن روس داده شد ؛ علاوهبراين روسهاى تزارى امتياز بهرهبردارى در جنگلهاى مازندران و شيلات سواحل بحر خزر ، و امتياز بانك استقراضى و امتياز راه شوسه جلفا و تبريز و امتياز راهآهن از جلفا به تبريز و امتيازات گوناگون ديگرى كسب كردند . » « 1 »
چنان كه قبلا اشاره شد ، از اين خوان يغما ، انگليسها نيز بىنصيب نبودند ، آنها نيز امتياز نفت و موم طبيعى را كه در سال 1319 به ويليام دارسى استراليايى واگذار شده بود ، به دست خود گرفته و از اين راه در اقتصاد و سياست ايران مداخلات ناروا معمول داشتند .
2 - امتياز « بانك شاهنشاهى ايران » براى مدت 60 سال به بارون رويتر داده شد ؛ در موقع تدوين اين امتيازنامه ، بانك براى مدت 60 سال امتياز تمام معادن ايران به جز معادن فلزات قيمتى و جواهرآلات را بهدست آورد و متعهد شد 16 درصد از عايدات خود را به دولت ايران بدهد .
3 - امتياز خط تلگراف . اولا بين خانقين و تهران و بوشهر ، ثانيا بين تهران و بوشهر و ثالثا بين تهران و سرحد بلوچستان ؛ غير از امتيازات سابق الذكر . دولت انگلستان ، آلمان و فرانسه نيز هريك به نحوى براى تأمين منافع خود ، به كسب امتيازاتى توفيق يافتند كه در هيچيك از آنها به علت بىخبرى ، خيانت و نفعپرستى زمامداران ، به منافع و مصالح ملى ايران عنايتى نشده بود .
در كتاب مختصر جغرافياى كاشان ، تأليف عبد الحسين سپهر ، در پيرامون صنايع و منسوجات كاشان چنين مىخوانيم : « سابقا صنعتگران و صاحبان حرف در كاشان زياد بود ؛ و همه نوع صنعت و حرفت را به درجهء كمال رسانيده بودند ، اين اواخر به واسطهء فقر و پريشانى ، روى به انحطاط نهاد . مصنوعات و منسوجات معمولهء آنها از قرار ذيل است :
منسوجات ابريشمى و پشمى همه نوع : چادر مشكى ، مخمل ابريشمى ، قطنى ، قدك ، قلمكار ، مله ، نوار ، كرباس ، چادر شب ، پارچهء روفرشى ، هوله و قطيفهء وطنى ( ؟ ) و دستمهاى ابريشمى و شالگردن و شالهاى ابريشمى ، گيوه ، جوراب ، تخت آجيده ، جوراب پشمى و نخى ، زيلو ، قاليچه برجسته ، قلمدان ، چاقو ، انواع زرگرى ، ظروف گلى و لباس ، انواع ظروف مسى كه معروف ايران است ، اسبابهاى چينى و آهنى ، صندلى و ميز و در چوبى ،
هامش
( 1 ) - محمد على جمالزاده ، گنج شايگان ، ص 93 به بعد . ( نقل به اختصار )