اتل متل توتوله ، گاب حسن كوتوله ، نه شير داره نه پستون ، شيرش را ببر كردسون ، يك زن كردى بسون ، اسمشو بزار ستاره ، واسهاش بزن نقاره ، يه چوب زدم به بلبل ، صداش رفت استنبل ، استنبلم خراب شد ، بند دلم كباب شد ، هاچينوواچين يه پاتو ورچين .
رمزها :
در بسته و بوم بسته * قلندر تو حياط جسته
قليان : دالان دراز ملا باقر * قرقر مىكند تا طبل آخر
نيام قداره : دالان دراز تنگ و تاريك * آقا خوابيده دراز و باريك
موى سر : بافتم و بافتم ، پشت كوه انداختم .
ترانه عاميانه : بادابادا ايشالا مبارك بادا . امشب چه شبى است ؟ شب وصال است امشب اين خانه پر از چراغ و لالهس .
عروس خاتون بيا بنشين به مجلس * به دور خود بچين نارنج و نرگس
عروسك چادر بسر كن حالا وقت رفتنه * نميرم من نمىرم من ، خونه بابام بهتره
آى دلم آى كمرم از دست مادر شوورم ، بسكه غرغر مىكند دل و جگرمو پر مىكند .
مال از خودم زمين از خدا نه رئيس مىخوام نه كدخدا .
ديزى بازار شوره چشم مستبد كوره . . . « 1 » »
صادق هدايت در جاى ديگر دربارهء « متلهاى فارسى » چنين اظهارنظر مىكند :
متلهاى ايرانى يكى از گرانبهاترين و زندهترين نمونهء نثر فارسى است كه از حيث موضوع ، تازگى و تنوع درخور معرفى به دنيا مىباشد و قادر است با بهترين آثار ادبى برابرى كند . . .
آقا موشه : يكى بود ، يكى نبود ، غير از خدا هيشكى نبود ، يه موش بود تو سوراخ نمىرفت جارو به دمبش بست ، اومد بره تو سوراخش دمبش ور اومد .
موش رفت پيش دولدوز - گفت : « دولدوز دنب منو درز و وادرز ده » - دولدوز گفت :
« از جولا نج بسون بيار تا من دنبتو درز و وادرز دم . »
موشه رفت پيش جولا گفت : « جولا نجى ده ، نخى دولدوز ده ، دنب منو درز و وادرز ده » جولا گفت : « يه تخممرغ واسه من بيار بهت نخ بدم . » موشه رفت پيش مرغه گفت : « تو تخى ده تخى جولا ده جولا نخى ده ، نخى دولدوز ده ، دولدوز دنب منو درز وادرز ده . » مرغه گفت : « برو از علاف ارزن بسون بيار تا بهت تخم بدم . » موشه رفت پيش علاف گفت :
« علاف ارزن ده ارزن توتو ده ، توتو تخى ده ، تخى جولا ده ، جولا نخى ده ، نخى دولدوز ده ،
هامش
( 1 ) . صادق هدايت : نوشتههاى پراكنده ، ص 296 به بعد ( نقل به اختصار ) .