نظامى فرانسه ( مارس 1808 ) به ايران ، در وضع عمومى ارتش تغيير مهمى رخ نداد .
آقا محمد خان مردى سلحشور ، با تدبير و سفاك بود . بر خلاف فتحعلى شاه ، در مسايل نظامى صاحبنظر و استاد بود . در آن ايام لباس ارتش ايران سردارى بلندى بود كه روى آن كمربند پهن مىبستند و قمهاى به روى آن مىآويختند و محل باروت و كيسهء سرب را به طرف راست مىبستند و تفنگ را به روى دوش حمل مىكردند . كلاه سربازان ، كلاه پوستى بدون مقوا و از وسط چاك خورده و تاشده بود و طول آن 25 سانتيمتر بود . شلوار ، نسبتا گشاد و مچ آن بسته بود .
از لحاظ تشكيلات 200 نفر سرباز تشكيل يك دسته مىدادند و از ده دسته هم يك هنگ تشكيل مىشد . از ده هنگ يك تومان و از چند تومان يك اردو پديد مىآمد . تناسب صفوف هم قاعده و اصولى نداشت . معمولا تومان از صنوف مختلفه يعنى پياده ، توپخانه و سواره تشكيل مىشد .
از آغاز قرن نوزده يعنى از دورهء عباس ميرزا ، فكر اصلاح ارتش و همآهنگ ساختن آن با نظام غرب در ذهن اصلاحطلبان قوت گرفت تا اينكه در سال 1807 بين ايران و فرانسه معاهدهاى شامل 11 ماده منعقد گرديد كه به موجب آن ، دولت فرانسه متعهد مىشود كه روسيه را وادار به استرداد ولايات ايران نمايد و از طرفى ارتش ايران را به صورت نظام غرب درآورد . پيش از آنكه از فعاليت هيئت مستشاران نظامى فرانسه در ايران سخنى به ميان آيد ، لازم است به طور اجمال وضع عمومى ارتش اروپا را در آغاز قرن 19 از نظر بگذرانيم .
ارتش جديد اروپا
در خلال جنگهاى قرن هجده اهميت تخريبى ارتش در جنگها به ثبوت رسيد . و صنف پيادهنظام كه بيش از هرصنف در معرض خطر بود ، خود را با تفنگ كه وسيلهء اساسى دفاع اين صنف است مجهز كرد ، متخصصين در نتيجهء فعاليتهاى مداوم نقايص تفنگهاى قديم را از بين بردند . تفنگهاى چخماقى جديد قادر بود در هردقيقه 3 الى 5 تير شليك كند و تيررس آن به 350 متر رسيده بود . در سال 1870 تفنگ سوزنى معمول گرديد كه برد آن به 1200 متر مىرسيد و در هردقيقه 6 الى 7 تير خالى مىكرد . پر كردن تفنگ به كمك گلنگدن موجب سرعت تيراندازى گرديد . ايجاد باروت بىدود نهتنها به دقت و سرعت تيراندازى افزود ، بلكه تيرانداز را از نظر دشمن در امان داشت .
در اين ايام زمامداران ممالك اروپا براى حفظ منافع اقتصادى و سياسى خود افكار ملى و ناسيوناليستى را دامن مىزدند ، و به كمك اين افكار ناپلئون و ساير متجاوزين غرب به كشورگشائى و سركوبى مخالفين مشغول شدند . از آغاز قرن نوزده ، از بركت رشد روزافزون علم و تكنيك غير از صنوف نامبرده ، صنف جديدى به نام صنف مهندسى بهوجود آمد . هنگ مهندسى داراى تشكيلات وسيعى بود كه از آن جمله گروهانهاى مخابرات ، پلساز ، تخريب استحكامات ، قلعهساز و راهساز را مىتوان نام برد . پس از كشف تلگراف الكتريكى و به كار