مقصود از آن ، واگذارى درآمد و هزينهء ناحيهء معينى است از طرف پادشاه به اشخاص ، در اثر ابراز لياقت يا به ازاى مواجب و حقوق ساليانه . » در كتاب اقتصاد كشاورزى پس از بيان سوابق تيولدارى در ايران ، چنين مىخوانيم : « در بعضى موارد ، تيول عبارت بود از اعطاى زمين خالصه بجاى حقوق و مواجب ، و در پارهاى موارد ، خاصه . در نواحى عشايرنشين ، تيولدار متعهد بود كه قواى نظامى « بنيچه » فراهم كند . در موارد ديگر ، تيول فقط عبارت بود از اعطاى حق وصول ماليات ناحيهاى كه يا زمين آن خالصه بود ، يا ملك شخص ثالث و يا ملك كسى كه تيول به او داده شده بود . و در مورد اخير ، معنى تيول معاف بودن از پرداخت ماليات بود .
اهميت تيول و شناسايى اين امر در دوران گذشته ، از نظر موقع و مقامى كه تيولدار به - دست آورده و در كليهء امور اجتماعى و ادارى و حتى در امر قضا و اجراى عدالت ، خود را صاحب نفوذ و رأى مىدانسته است ، شايان توجه است . در ايران ، اضمحلال تيولدارى توسط قانون انجام گرفت ، و اين امر در مذاكرات مجلس دورهء اول سال 1325 منعكس است ؛ و طبق آن ، نهتنها روش تيولدارى لغو گرديد بلكه تسعير نيز منسوخ شد . و با اين اقدام اساسى ، عوايد دولت فزونى گرفت ؛ زيرا تيولداران مالياتى نمىپرداختند . » « 1 »
هامش
( 1 ) . مجلهء بررسيهاى تاريخى ، سال هشتم ، شمارهء 1 ، ص 79 به بعد ( به اختصار ) .