آلفرد فن گوتشميد ، ضمن بحث در پيرامون دورهء مقدونى مىنويسد :
وضع اقتصادى و بازرگانى
. . . وقتى كه مرگ اسكندر را درربود ، در خزانهء مملكت پنجاه هزار تالان نقدينه بود ( گوتشميد اين مبلغ را به 230 ميليون مارك پول رايج زمان خود تخمين زده است . ) و ميزان خراج دريافتى سالانه به سىهزار تالان بالغ مىگرديد . اين امر بيش از همه حائز اهميت بود كه ذخاير مشرق زمين ديگر به تبعيت از آدابورسوم اين ناحيه عاطل و مدفون نماند بلكه اين ذخاير به دست مردمى افتاد كه به استعانت آن ، به اقدامات وسيع و خطيرى كه براى تأمين برقرارى مواصلات و ارتباطات جهانى داراى اهم فوايد بود ، دست زدند . از اين قبيل است تحقيق و مطالعه دربارهء مسير و مصب رود سند توسط بحريهء اسكندر ، سفر دريايى « نئارك » كه بر اثر آن ، رابطهء بحرى بين سند و فرات كشف شد ، تنظيم ترعههاى متروك بابل از طريق دور كردن گلولايى كه مانع عبور كشتيها مى - شد ، پاك كردن ترعهها ، تأسيس و ترتيب بندها و سدهاى بزرگ بر ترعهء « پالاكوپاز » ( از متفرعات رود فرات ) ، از آن گذشته كوشش و تلاش براى كشف راه دريايى دورادور عربستان كه هرچند اجرا نشد اما نتيجهء آن مطالعهء دقيقى بود در سواحل شرقى عربستان ، و سرانجام آغاز به مطالعه و تحقيق در بحر خزر توسط هراكليوس . . . » « 40 »
دكتر گيرشمن نيز معتقد است كه اسكندر در دورهء كوتاه زمامدارى خود در راه بهبود زندگى اقتصادى سكنهء شاهنشاهى كه از شبه جزيرهء بالكان تا سند امتداد داشت ، قدمهايى بر داشت . نخست در تعقيب نقشههايى كه براى ادارهء خطهء فرمانروايى خود داشت طرق ارتباطى را در خشكى و دريا وسعت بخشيد . امير البحر خود نئارخوس « 41 » را مأمور كرد كه سواحل عربستان و بحر خزر را مورد اكتشاف قرار دهد و سعى كند كه با بهبود جادهها و ايجاد امنيت عدهاى از تجار يونانى را به آسياى غربى بكشاند .
بازرگانان يونانى ضمن فعاليتهاى تجارى عملا مشاهده كردند كه غير از نظاميان و عمال غربى ، ايرانيان نيز با علاقهء فراوان خريدار كالاهاى آنها هستند . در نتيجهء گرمى بازار تجارت ، مراكز تجارى بيشازپيش در داخل شاهنشاهى تأسيس گرديد ، ولى مرگ نابهنگام اسكندر ، فترت و گسستگى غير منتظرهاى در مناسبات اقتصادى شرق و غرب ايجاد كرد .
اسكندر بر خلاف شاهنشاهان هخامنشى ، علاقهاى به گردآوردن گنجينهها و خزائن نداشت ، بلكه او براى بهبود زندگى مقدونيان و ملل تابع خود خزينههايى را كه در پايتختهاى شاهنشاهى يافت ، تبديل به پول متحد الشكلى كرد . اين پول به زودى جانشين مسكوكات متنوع ايالات شاهنشاهى گرديد . در نتيجه روابط اقتصادى قسمتهاى مختلف و كار دادوستد بهبود يافت . او عملا كارى كرد كه يونانيان بهجاى مزدورى در ارتش شاهنشاه ، به كسبوكار و
هامش
( 40 ) . تاريخ ايران و ممالك همجوار آن ، پيشين ، ص 12 به بعد .
( 41 ) .Neaarchus