هخامنشى پديدههاى خوب و عناصر عالى فرهنگها و تمدنهاى مختلف را جذب كرده است ، به حكم تعصب ملى و علاقهء فراوانى كه به فرهنگ و تمدن ايرانى داشت تمدن و فرهنگ ايران باستان را از ديگر ملل ممتاز و مستقل مىشمارد . » « 253 »
مواد اصلى ساختمانها
پروفسور هرتسفلد در كتاب تخت جمشيد اثر « اشميت » مىنويسد :
« بيشتر بناهاى عظيم عهد هخامنشى از تختهسنگهاى بزرگى بدون ملاط ساخته شده بود كه بوسيلهء سيمهاى فلزى بههم پيوسته و سطوح جانبى آنها به وضعى شگفتآور حجارى شده و داراى دورهء صاف و كمى برآمده است . » « 254 » ولى بناهاى آن دوران را با آجر و خشت مىساختند . هرتسفلد ضمن توصيف حرمسراى خشايارشا مىنويسد :
همهء ديوارهاى اقامتگاه كاركنان حرمسرا از خشت خام به ابعاد معمولى ( درازى هرضلع 33 تا 34 سانتيمتر و ضخامت آنها تا 13 سانتيمتر ) و ملاط گل ساخته شده است . . . ديوارها با پوشش معمولى كاهگل به ضخامت 3 تا 5 سانتيمتر اندوده شده و روى آن گچ خاكسترى سبز رنگ به ضخامت 5 ميليمتر از همان نوع كه در تمام ديوارهاى معمولى خزانه ديده مىشود ، كشيدهاند .
در جاى ديگر مىنويسد :
ديوارها معمولا از خشت است و هرضلع خشتها در حدود 33 سانتيمتر و در نصب آنها ملاط گل به كار رفته . روى ديوار با اندود گچ و خاك بين سه تا 5 ميليمتر پوشيده شده است و پوشش نهايى با گچ خاكسترى متمايل به سبز است . بطور كلى مواد ساختمان آن دوران عبارت بود از سنگ ، آجر ، خشت ، گچ ، قير معدنى و آهك . « 255 »
كشفيات جديد مربوط به دوران قبل از هخامنشى
« مطالعات مداوم باستانشناسان در نقاط مختلف ايران هرروز اسرار تازهاى از هنر باستانى ايران آشكار مىسازد . در نتيجهء تحقيقات و كاوشهايى كه بطور منظم در نقاط مختلف به عمل آمده است ، در طى سى سال اخير در نقاط مختلف ايران ازجمله در لرستان ، كرمانشاهان ، سقز ، كلاردشت ، گرگان و تپهء تاريخى حسنلو و هرسين و الشتر و خرمآباد جمعى از كشاورزان ضمن فعاليتهاى روزانهء خود ، در قبور و گودالها به اشياء مختلف و متنوع مفرغى و آهنى برخورده و آنها را جمعآورى و به اشخاص فروختهاند و امروز اكثر آنها زينت - بخش موزههاى اروپا و امريكاست . درميان اشياء مختلفى كه به دست آمده است شمشيرهاى آهنى ، قبضهء خنجر مفرغى ، كلنگ برنزى و سنجاقهاى برنزى و انواع ظروف سفالين ارزش هنرى دارد و كارشناسان پيدايش آنها را تا دو هزار سال ق . م . حدس مىزنند . علاوه بر اشياء
هامش
( 253 ) . نگاه كنيد به كليات تاريخ تمدن جديد ، ص 23 ( به نقل از : 7 مقاله از ايرانشناسان شوروى ، ترجمهء ابو الفضل آزموده ، ص 262 و 163 . )
( 254 و 255 ) . اشميت ، تخت جمشيد ، ترجمهء عبد الله فريار و ديگران ، ص 56 و 252 .