نر تشكيل مىشد كه پشت بههم داده بودند و شهتيرهاى طاق ميان آنها قرار داشت . پيكرسازيهاى بزرگ باشكوه و سادگى و آراستگى خطوط اصلى ساختمان و تزيينات داخلى ، به هيچوجه از تأثير زندهء اين حيوانات درشتپيكر نمىكاست .
ساختن كلهء شير ، كه شايد هزار سال پيش از اين در آذربايجان آغاز شده بود در دورهء هخامنشى خاصه در فن سنگتراشى به كمال رسيد . . . تخت جمشيد هيچگاه مقر سلطنتى دايمى نبود . غرض اصلى از اين ساختمان آن بود كه مركز معنوى و سياسى كشور و كاخ عظيم و باشكوهى براى مراسم نوروز باشد . در اين مراسم نمايندگان ملتهاى تابع گرد مىآمدند و ارمغان مىآوردند . . . نقشها همه از روى نمونهء واحدى ساخته و مكرر شده است . پيكرساز آزادى محدود در ابداع داشته - است . وظيفهء او آن بود كه مجلس را ، چنان كه مقامات عالى تصور و مقرر كردهاند ، با مهارتى دقيق بسازد . « 249 »
تخت جمشيد ، پلكان آپادانه
گيرشمن در تأييد اين عقيده مىنويسد :
« هنر مزبور هنرى است در خدمت قدرت و ما فوق همه ، هنر تزيينى بهشمار مىرود .
در تعقيب اين هدف ، هنرمندان عصر در نقاشى حيوانات تفوق يافتند . سبك تزييناتى كه در عهد داريوش به كار رفته ، داراى مشخصات ذيل است : صراحت ، تعادل ، و قدرت استحكام كه بر روى سنگ سجيهء حقيقى عهد خود را تعبير مىكند . » « 250 »
ايرانيان از هنر پيكرتراشى يونانى الهام گرفتهاند . ظاهرا خشايارشا بعضى از مجسمههاى زيباى يونان را به سرزمين ايران منتقل كرد . پلوتارك مىنويسد : « سربازان اسكندر پسازآنكه به پايتخت دست يافتند ، مجسمهء بزرگ خشايارشا را سرنگون كردند . » از اين خبر و قراينى كه در دست است ، مىتوان به اين نتيجه رسيد كه در ايران آن عصر هنر مجسمهسازى
هامش
( 249 ) . شاهكارهاى هنر ايران ، پيشين ، ص 22 .
( 250 ) . ايران از آغاز تا اسلام ، پيشين ، ص 250 .