داريوش در دوران قدرت خود ، شوش را پايتخت خود قرار داد و فرمان داد كاخ « آپادانا » و تالار بار را بنا كنند . داريوش براى بناى اين كاخ عظيم و ملحقات آن از تمام ملل استعانت جست و از هنرمندان و كار - شناسان بابلى ، ايونى ، مادى و مصرى و لبنانى و ديگر ملل كمك گرفت ، و مواد خام و مصالح آن را نيز از مصر ، بابل ، سارديس و بلخ و خوارزم و جبل لبنان و غيره با تحمل رنج بسيار به محل كاخ حمل مىكردند .
گنجينهء سقز ، سروصلهء زرين اثاثه .
هنر معمارى ايران در اين عصر بيشتر جنبهء تلفيقى داشت ، يعنى معماران و هنرمندان ايرانى و خارجى ابنيه و آثارى پديد آوردند كه كمابيش انعكاسى از آميختن هنر بابليان ، مصريان و يونانيان با هنر خاص ايرانى بود . گيرشمن مىنويسد :
« هنر هخامنشى كمتر به صحنههاى مربوط به زندگى حقيقى توجه دارد . تصوير صفوف طويل خراجگزاران در پلكان تخت جمشيد تا حدى كوشش به سوى واقعپردازى ( رئاليسم ) مىباشد ، آذربايجان ، جام به شكل سر حيوان از گل پخته
زيرا هدف عمدهء آنها از يكسوى تجسم قدرت شاه بود و از سوى ديگر نشان دادن تنوع مللى كه شاهنشاهى را تشكيل مىدادند . » به عقيدهء پروفسور پوپ ، تخت جمشيد دلانگيزترين ويرانهء دنياى كهن است .
« اين بنا كه به فرمان داريوش آغاز شد و پس از 150 سال ساختمان آن به پايان نرسيد ، شامل چندين كاخ و عبادتگاه بزرگ است كه روى صفهاى عظيم به مساحت قريب دو كيلومتر مربع قرار گرفته و ديوارهاى صفه كه گاهى در سنگ تراشيده و گاهى بنايى شده است شامل خرسنگهايى به وزن 25 تن نيز هست . يكى از معابد ، كه تالار صد ستون خوانده مىشود به آسانى گنجايش دههزار نفر را دارد .
ستونهاى « آپاداناى خشايارشا » كه داراى 20 متر بلندى است و در كمال زيبايى تراشيده شده و هرچه بالاتر مىرود باريكتر مىشود ، داراى چنان ظرافتى است كه پيش از آن در دنياى باستان مانندش نبوده است . سرستونها از يك جفت گاو
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 503
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٥٠٣