و نيم نقره مىشود و به حساب امروز ( هر مثقال نقره بطور متوسط 10 ريال ) مزد يك ماه استاد درودگر مصرى در ساختمان كاخهاى تخت جمشيد ، 115 ريال بوده است .
همچنين طبق ترجمه لوحهء فوق ، يك گوسفند را برابر سه شكل نقره و يك كوزه شراب را بهجاى يك شكل نقره محسوب مىنمودند ، بنابراين قيمت يك گوسفند در زمان داريوش كبير به پول امروز در حدود 56 ريال بود و يك كوزه شراب تقريبا 19 ريال ارزش داشته است . « 181 »
آقاى مهندس زاوش ضمن بحث در پيرامون موقعيت اقتصادى و اجتماعى طبقهء كارگر در عهد هخامنشى چنين مىنويسد : . . . نيروى كار تشكيل مىشد از بندگان ، اسيران جنگى و كارگران آزاد . كارگران آزاد عموما سرپرستى و سركارگرى را برعهده داشتند . تعداد كارگران آزاد نسبت به بنده و اسير جنگى كم بود . . . در دورهء هخامنشى ، بطورى كه مورخين مىنويسند ، از اسيران جنگى در ارتش استفاده نمىشد بلكه آنها را به كارهاى توليدى و فعاليتهاى ساختمانى مىگماشتند و سختترين كارها به اينها واگذار مىگرديده . بعضى از محققين عقيده دارند كه وجود اسراى جنگى در شوش و تخت جمشيد يكى از دلايل نفوذ هنر و تمدنهاى مختلف در هنر و صنعت هخامنشى بوده است . اسراى جنگى بيشتر در دستگاههاى دولتى به كار اشتغال داشتهاند و مداركى وجود ندارد كه در مقابل كار به آنها مزد داده - شده باشد . كارگران آزاد عموما ايرانى بودند و معمولا به آنها دستمزد مىدادند و اين دستمزد ابتدا جنسى و سپس جنسى و نقدى و بعدا بطور نقدى پرداخت مىشده است . . .
اطلاعات زيادى دربارهء مبارزهء طبقهء كارگر براى افزايش دستمزد در دست نيست فقط دكتر گيرشمن مىنويسد در اواخر دورهء اردشير دوم : « . . . وضع شاهنشاهى موجب بدبينى و يأس بود ، ماليات بوميان را خرد مىكرد و آنان را وادار به عصيان مىنمود . . . جنگ طبقاتى توسط مزدوران گرسنه درگرفت و آن را با خشونت خفه كردند . » « 182 »
زنان كارگر
زنان و اطفال در كارهاى ساختمانى و توليدى مثل مردان شركت داشتهاند ولى معلوم نيست حداقل سن چه ميزان بوده است .
ظاهرا در مورد پسران و دختران مزد متناسب با سن آنها پرداخت مىشده . . . مثلا در لوح شماره 53 نصف دستمزد يكماهه به شرح زير ثبت شده است : « 37 نفر مرد هركدام 3 شكل و 3 / 4 شكل - 20 نفر پسربچه دو شكل و يك دوم شكل - 67 نفر زن دو شكل و يك دوم شكل - 15 نفر دختر يك شكل و يك چهارم شكل . . . » اين مدارك مىرساند كه دختران و پسران بزرگسال همچنين دختران و پسران خردسال به كار اشتغال داشتهاند و مزدهاى مختلفى براى آنها در نظر گرفته شده بود و نسبت زنان كارگر به مردان خيلى بيش از امروز بوده است . درحالحاضر ، تعداد زنانى كه در فعاليتهاى صنعتى و ساختمانى كشور شركت دارند 11 الى 12 درصد كاركنان است ؛ درحالىكه طبق الواح ترجمه شده تعداد زنانى كه در
هامش
( 181 ) . همان ، ص 12 و 15 .
( 182 ) . ايران از آغاز تا اسلام ، پيشين ، ص 193 .