گفته شده - فجر - دو گونه است .
1 - فجر كاذب : كه در افق همچون دم گرگ يا شير است . ( به شباهت باريكى و كم پيدائى آن ) .
2 - فجر صادق : كه حكم روزه و نماز به آن تعلق مىگيرد ، در آيه گفت :
حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ
( 178 / بقره ) « 1 » .
فُجُور : شكستن و پاره نمودن پرده و پوشش ديانت ، مىگويند :
فَجَرَ فُجُوراً - اسم فاعلش - فَاجِر - است يعنى بدكاره و اهل زشتكارى ، جمعش - فُجَّار و فَجَرَة است .
در آيات :
كَلَّا إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ
لَفِي سِجِّينٍ ( 7 / مطففين ) .
إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ
( 14 / انفطار ) .
أُولئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ
( 32 / عبس ) .
بَلْ يُرِيدُ الْإِنْسانُ لِيَفْجُرَ
أَمامَهُ ( 5 / قيامة ) « 2 » .
يعنى : بلكه انسان زندگى و حياتى را مىخواهد كه در آن به نابكاريها و فسق و فجور دست يابد و نيز گفتهاند معنايش اين است كه حيات و زندگى را براى اينكه گناه مرتكب شود مىخواهد و باز گفته شده يعنى امروز گناه مىكند و مىگويد فردا توبه مىكنم و توبه نمىكند و اين همان فجور است كه
هامش
( 1 ) تا اينكه سپيدى روز از سياهى شب براى شما روشن و آشكار شود سپس روزه و امساك را تا شب تمام كنيد .
( 2 ) سعيد بن جبير رحمه اللّه در تفسير آيه :يُرِيدُ الْإِنْسانُ لِيَفْجُرَ أَمامَهُ- 5 / قيامة ) مىگويد اين گونه انسانها كسانى هستند كه مىگويند : سوف اتوب سوف أتوب - يعنى بعدها توبه مىكنم بعدها توبه مىكنم ولى « كلبى » مىگويد اين گونه كسان زياد گناه مىكنند و توبه را به تأخير مىاندازند ( تهذيب اللغة 11 / 49 ) .