واژه كتاب در آيات اخير همه در معنى حكمى از سوى خداست .
و اما آيه :
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ
( 79 / بقره ) هشدارى است بر اينكه آنگونه كسان كه دست نبشتههاى خود را به حساب كتاب خدا مىگذارند آن نوشتهها را از خود مىسازند و جعل ميكنند و آن را به دروغ به خدا نسبت ميدهند ، همانطور كه كتاب دست ساخته را به دستهاشان نسبت داده ، سخنان دروغ و بهتان آميز را هم به دهانهاشان نسبت داده و گفت :
ذلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ
( 30 / توبه ) ، اكْتِتَاب : معمولا در چيزى است كه ساختگى است و به دروغ نوشته مىشود مثل اينكه در آيه :
أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَها
( 5 / فرقان ) به آن مفهوم اشاره شده و هر جايى كه در قرآن خداى تعالى اهل كتاب را ذكر مىكند همانا مقصود از كتاب تورات و انجيل و هر دو قوم يهود و نصارى با هم است .
و آيه :
وَ ما كانَ هذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرى . . . .
وَ تَفْصِيلَ الْكِتابِ
( 37 / يونس ) جز اين نيست كه ذكر واژه كتاب در اين آيه همان كتب قبل از قرآن از كتابهاى خداوند است كه قبلا گفتيم ، مگر نمىبينى كه قرآن را تصديق كننده براى آن قرار داده .
و آيه :
وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ مُفَصَّلًا
( 14 / انعام ) بعضى از علماء گفتهاند مقصود همان قرآن است و بعضى گفتهاند قرآن و غير قرآن از دلايل علمى و عقلى با هم و همچنين آيه :
فَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ
( 47 / عنكبوت ) .
و در آيه :
قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ
( 40 / نمل ) گفته شده مقصود از عبارت -
عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ
همان علم كتاب است و نيز گفتهاند علمى از علوم است كه خداوند به حضرت سليمان عليه السّلام در كتاب مخصوصش داده است و به وسيله