لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ . . . .
( 11 / حجرات ) .
شاعر گويد :
أ قوم آل حصن أم نساء
[ آيا اهل و قبيله حصن مردانند يا زنان ] .
ولى در اكثر آيات قرآن هر كجا به قوم اشاره شده مردان و زنان با هم اراده شده است و حقيقت معنى آن در مورد مردان همانست كه با آيه :
الرِّجالُ قَوَّامُونَ
عَلَى النِّساءِ ( 34 / نساء ) آگاهى داده است « 1 » .
هامش
( 1 ) در حديثى هست كه : « قل آمنت باللَّه ثم استقم » كه استقامت به دو وجه تفسير شده : 1 - بگو بخداى ايمان آوردم آنگاه در طاعت او پايدار باش .
2 - ديگر شرك مورز . ابو زيد انصارى مىگويد : اقمت الشّىء و قوّمته فقام : اقامة و تقويم و قيام به معنى استقامت است استقام فلان بفلان اى مدحه و اثنى عليه - يعنى او را ستود و دعا كرد . قوّام - يعنى عدل . زجاج مىگويد : آيه :إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ9 - / اسراء ) يعنى قرآن به حالتى هدايت مىكند بهترين حالات و استوارترين شرايط يعنى توحيد و شهادت به يگانگى و ايمان به پيامبرانش و عمل به طاعت و عبادت او را مىرساند و هدايت مىكند . قامة : گروه مردم است . قوام الامر : يعنى نظم و استوارى كار و ملاك و ميزان آن . قيمة : ارزش چيزى با ارزشيابى آن . ابن برى مىگويد : القام على الشىء : الثابت عليه ، يعنى كسى كه بر آن چيز پابرجا و استوار است . قوم : به گروه مردان و زنان با هم گفته مىشود . مقام - با فتحه ميم جاى نشستن و مقام با ضمه حرف ( م ) اقامت گزيدن و مقامة : جماعتى كه در يك جا جمعند و نشستهاند و نيز مقامة يعنى بزرگان قوم . ( النوادر فى اللغه - لسان العرب ) .