و بر اين معنى آيه :
وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ
( 22 / فاطر ) اشاره كرده است يعنى كسانى كه در حكم مردگانند [ اى پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله تو كسى را كه در قبر است نمىتوانى به كوشش چيزى برسانى زيرا آنها در حكم مردگانند . ] .
قبس
: القَبَسُ : آتشى كه بدست مىآيد و در دسترس هست [ قسمتى از خرمن آتش ، كه بوسيله چوبى برداشته مىشود . ] در آيه :
أَوْ آتِيكُمْ بِشِهابٍ قَبَسٍ
( 7 / نمل ) .
القَبَسُ و الاقْتِبَاسُ : طلب آتش است ، سپس به صورت استعاره براى خواستن و طلب علم و هدايت نيز به كار رفته ، گفت :
انْظُرُونا نَقْتَبِسْ
مِنْ نُورِكُمْ ( 13 / حديد ) « 1 » أَقْبَسْتُهُ ناراً او علما : آتشى يا علمى به او بخشيدم « 2 » .
هامش
نهج البلاغه على عليه السّلام در تفسير زوال دنيا و بقاى آخرت مىفرمايد : « فاتقوا اللَّه عباد اللَّه و بادروا آجالكم باعمالكم . . . . و كونوا قوما صيح بهم فانتبهوا » ، يعنى اى بندگان خدا پارسايى پيشه كنيد و با كارهاى شايستهتان بر عمرتان پيشى گيريد و از مردمانى باشيد كه صيحه مرگ به آنها زده شده و بيدار شدهاند .
( خطبه 64 ص 95 - دكتر صبحى صالح ) .
( 1 ) تقاضاى مجرمين در قيامت است كه آرزو مىكنند با نگاهى از سوى مؤمنين به آنها نور و نعمتى برسد .
( 2 ) ازهرى براى اقتباس دانش كه يارى رساننده عقل است مىگويد :
« لا تقتبس العلم الّا المرء اعان باللّب على قبسه » يعنى علم را اقتباس نميكند مگر مردى كه با اقتباس علم ، عقل و خرد خويش را يارى كرده است .
ابن اعرابى مىگويد : القبابوس : مردى زيبا روى و نيكومنظر . ابو قابوس - هم كنيه نعمان بن منذر است و ابو قبيس كوهى است معروف در مكه .
( تهذيب اللغه 8 / 419 ) .