و برترى اول و دوم ذاتى و جوهرى است و راهى براى كم كردن آن نقصان در آنها نيست كه نقص خود را بر طرف كنند يا اينكه آنكه ناقص است از فضل و برترى بهرهمند شود مثل اسب و الاغ - كه براى آنها ممكن نيست فضيلتى را كه مخصوص انسان است بدست آورند .
اما فضل و برترى سوم كه برترى شخصى است عرض است و راهى براى اكتساب آن وجود دارد و يافت مىشود و از نوع تفضيلى است كه در آيات زير به آن اشاره شده است :
وَ اللَّهُ فَضَّلَ
بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ ( 71 / نحل ) .
لِتَبْتَغُوا فَضْلًا
مِنْ رَبِّكُمْ ( 16 / اسراء ) فضل و زيادتى در اين آيه يعنى مال و آنچه بدست مىآيد و كسب مىشود .
و آيه :
بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
( 34 / نساء ) مقصود از برترى بعضى بر بعض ديگر در اين آيه كه خداوند فضيلت داده است ، آن چيزى است كه از فضيلت شخصى در ذات كسى وجود دارد و همچنين فضيلتى كه از تمكن و مال و جاه و نيرو به او بخشيده شده است ، چنان كه گفت :
وَ لَقَدْ فَضَّلْنا
بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْضٍ 55 / اسراء ) .
فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ
( 95 / نساء ) .
و به هر عظمت و بزرگوارى كه بخشنده آن را در بخشش ملتزم و مجبور نمىكند - فضل - گفته مىشود مثل آيات :
وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ
( 32 / نساء ) .
ذلِكَ فَضْلُ
اللَّهِ ( 54 / مائده ) .
ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
( 105 / بقره ) .
و بر اين معنى است آيات :
قُلْ بِفَضْلِ
اللَّهِ ( 58 / يونس ) .
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ
( 83 / نساء ) .