مشهور است . و وقايع خود را به تركى نوشته داد فصاحت دادهاند » . ( ج 2 ، ص 27 ) .
79 ) مير عليشير يا امير عليشير ، متخلّص به نوايى و وفايى ( متوفى به 906 ق ) نويسنده و شاعر تركىگوى و فارسىگوى ترك ، وزير و امير نامآور و رفيق و مصاحب سلطان حسين بايقرا . پدرانش در خدمت سلاطين تيمورى بودند . خود وى نيز با بايقرا هممكتب بود . بعدها در سمرقند به تحصيل پرداخت و چون بايقرا در هرات به سلطنت نشست ، وى را به مهردارى خويش برگزيد . يك بار نيز او را به حكومت استراباد فرستاد . . . در اشعار فارسى « فانى » ، و در اشعار تركى « نوايى » تخلّص مىكرد . از آثار وى ، غير از ديوان فارسى ، و خمسة المتحيّرين ، در بيان مقامات و احوال جامى ، خمسهء تركى يا خمسهء نوايى ، شامل : حيرة الابرار ، فرهاد و شيرين ، ليلى و مجنون ، سبعهء سياره ، سكندرى ، قصهء شيخ صنعان ، و كتاب مجالس النفايس - در بيان ترجمهء احوال مشاهير شعرا در قرن نهم هجرى قمرى - را مىتوان نام برد . . . وى كتابى دربارهء برترى زبان تركى به فارسى نيز نوشته كه محاكمة اللغتين نام دارد ( - دايرة المعارف فارسى ) .
80 ) مولانا شهاب معمّايى : « شهاب الدّين احمد معمّايى از جمله فضلاى پادشاه همايون بوده . فضيلت جزئى معمّا فضايل كلّى علمى او را پوشيده . زمانى كه دوميش خان از جانب شاه اسمعيل صفوى حسينى به حكومت خراسان منسوب شده قدوة المحذّثين مير جمال الدّين محدّث روزى در وقت وعظ دفع منافات ظاهرى ميان آيهء كريمهء :
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ
[ اعراب 7 : 54 ] و آن حديث صحيح كه ، خلق عالم در هفت روز كرده ، به دو وجه نمودند ، و مولانا شهاب الدّين دفع آن نموده وجهى وجيهى چند در تطبيق آورده رسالهاى در اين باب نوشته و فضلاى عصر توقيعات بر آن ثبت كردند . وفات مولوى در وقت مراجعت جنت آشيانى محمّد همايون پادشاه است از سفر گجرات در سال نهصد و چهل و دو . و خواندمير ، شهاب الثاقب ، - 942 تاريخ فوت وى يافته است » ( - منتخب التواريخ ، ج 1 ، ص 342 ) .