مستدير مشتمل بر دواير افلاك و كرات عناصر : دايرهء اوّل كه منسوب بود به فلك اطلس ، سفيد رنگ واقع شده بود ؛ دوّم ، كبود ؛ سيوم به مناسبت زحل ، سياه ؛ چهارم كه محلّ برجيس است ، صندلى ؛ پنجم كه متعلّق به بهرام است ، لعلى ؛ ششم كه خانهء نيّر اعظم است ، زرّين ؛ هفتم كه منزل ناهيد است ، سبز روشن ؛ هشتم كه جاى عطارد است ، سوسنى ، زيرا كه مزاج عطارد ممتزج است و چون رنگ كبود را با گلگون امتزاج دهند سوسنى گردد ، و سبب اختيار رنگ سوسنى بر ساير الوان آنكه بعضى حكما رنگ عطارد را كحلى گفتهاند ، و رنگ سوسنى از ديگر الوان ممتزجه به كحلى نزديكتر است ؛ دايرهء نهم كه منزل قمر است ، سفيد است . بعد از دايرهء قمر ، كرهء نار و هوا به ترتيب مرتّب گشته ، پس كرهء خاك و آب انتظام گرفته . تقسيم ربع مسكون به اقاليم سبعه وقوع يافته بود .
خود به نفس نفيس دايرهء زرين را اختيار مىفرمودند و آنجا سريرآراى خلافت مىشدند . هر طايفه از منسوبات كواكب سبعهء سيّاره را در دايرهاى كه به ازاى آن وضع كرده شده به نشستن حكم مىفرمودند ، مثلًا امرى هندى را در دايرهء زحل ؛ سادات و علما را در دايرهء مشترى . و مردمى كه در دواير مىنشستند ، به انداختن قرعهاى كه در هر جانبش صورت شخصى بر وضعى غير مكرّر مصوّر بود مأمور گشتند و از دست هر كس هر صورت كه برمىآمد به همان صورت در آن دايره متمثّل مىگشت . مثلًا اگر صورت شخصى ايستاده مىبرآمد مىايستاد و اگر نشسته مىبرآمد مىنشست . و اگر مضطجع مىبرآمد تكيه مىكرد و باعث مزيد انبساط مىشد .
و از شرايف اختراعات آن حضرت پوشيدن لباس هر روز بود موافق رنگى كه منسوب به كوكب آن روز است ، كه مربّى اوست ؛ چنانچه در روز يكشنبه خلعت زرد مىپوشيدند ، كه منسوب به نيّر اعظم است ؛ و در روز دوشنبه لباس سبز كه منسوب به قمر است ، و بر اين قياس ( 184 ) .
و از مخترعات آن حضرت طبل عدل بود كه اگر دادخواهى را با كسى مخاصمتى مىشد يك نوبت [ 362 ] چوب بر طبل مىزد . اگر تظلّم او از عدم وصول علوفه بود دو نوبت آن كار مىكرد ؛ و اگر مال و جهات او را ظالمى
اكبرنامه ( تاريخ گوركانيان هند ) ( فارسي ) — صفحة 529
مساهمون: ابو الفضل مبارك
ص٥٢٩