كه حيرتافزاى عقل نادرهكاران بود : در سال نهصد و شصت و نه كه حضرت از فيروزآباد دهلى با اكثر امرا و اركان دولت و تمامى ايچكيان « 4 » و اعيان در كشتيها نشسته از راه دريا متوجّه دار الخلافهء آگره گشتند ، همچنين بازارى آراسته بر روى آب جون روان بود ( 182 ) . هر كسى هر متاعى كه مىخواست در آن بازار مىيافت . بر اين قياس باغبانان پادشاهى به موجب فرمان باغى بر روى آب ترتيب داده بودند . از مخترعات آن حضرت جسرى روان بود .
از جملهء بدايع مخترعهء آن حضرت قصر روان است و آن قصرى بود مشتمل بر سه طبقه كه از چوب تراشيده بودند ، و استادان نجّار اجزاى آن را بر وجهى بر يكديگر وصل كرده بودند كه هر كه را چشم بر آن مىافتاد مىپنداشت كه تمامى او يكپاره است ، حال آنكه هرگاه مىخواستند آن را از هم مىگشادند ، و به هر كشورى كه مىخواستند نقل مىكردند و نردبان طبقهء اعلاى آن را به نوعى تراشيده بودند كه هرگاه قصد مىكردند منبسط مىشد و هرگاه اراده مىنمودند منقبض مىگشت .
و از جمله مخترعات عاليهء آن قدسىفطرت تاجى بود در رفعت و لطافت بر حدّ اعتدال : حاشيه كه بر گرد تاج مىگردانند مشتمل بود بر دو فرجهء نمايان ، و هر فرجه به صورت رقم هفت . به ملاحظهء آنكه رقم دو هفت ، هفتاد و هفت است موافق لفظ عزّ ، آن را تاج عزّت لقب نهاده بودند [ 361 ] و آن در بدخشان اختراع يافته بود ( 183 ) . چون به دار الخلافهء آگره نزول فرمودند و به نظر اقدس حضرت گيتىستانى فردوسمكانى درآوردند آن حضرت بغايت پسنديدند .
و از جمله مخترعات شريفهء آن حضرت خرگاهى بود كه به عدد بروج سپهر مشتمل بر دوازده قسمت بوده : هر برجى مشتمل بر پنجرهها كه انوار كواكب دولت از نقبهاى آن تابان بود . و خرگاهى ديگر مانند فلك الافلاك - كه محيط فلك ثوابت است - جميع جوانب اين خرگاه را احاطه نموده بود و چنانچه فلك اطلس از نقوش مبرّاست اين خرگاه نيز از پنجره معرّا بود .
و از مخترعات عشرتافزاى آن حضرت بساط نشاط بوده ، بساطى است
هامش
( 4 ) متن : ايكچيان