تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكبرنامه ( تاريخ گوركانيان هند ) ( فارسي ) — صفحة 526

مساهمون:

ص٥٢٦
ديگر از مخترعات آن حضرت آنكه سه تير زرّين مطلّا - كه كنايه است از سهم السعادة ، سهم الدّولة ، سهم المراد - ساخته شده بود كه به هر يكى از اركان دولت و غير آن تعلّق مىگرفت ، مهمّات آن سركار به حسن اهتمام او سرانجام مىپذيرفت . و مقرّر آنكه مادام كه صاحب هر يك از آن سهام در تمشيت امورى كه متعلّق به آن سهم است بر وجهى كوشش نمايد كه مستلزم رضاى الهى و مستوجب دولتخواهى باشد ، منظور عنايت بوده بر مسند اختيار ثابت و پايدار ماند ، و هرگاه از شراب جاه بدمست شده جادهء اعتدال گذارد يا به واسطهء غرضى نظر از دولتخواهى پوشيده [ 359 ] همّت بر جمع مال مقصور سازد ، تير تدبير او به هدف نارسيده رقم عزل بر صحيفهء حال او كشيده به جزاى لايق رسانيده آيد . مير خواند مير مورّخ در قانون همايونى ( 176 ) تصريح كرده كه در زمان ملازمت من سهم السعادة من حيث الاستقلال به عمدهء اصحاب فضل و كمال مولانا محمّد فرغلى ( 177 ) تعلّق گرفته بود ، و حل و عقد و قبض و بسط مهمّات سادات و مشايخ و علما و قضّات و ارباب درس علم و تحقيق استحقاق ارباب عمايم و عزل و نصب متكفلّان امور دين و تعيّن وظايف و سيور غالات به جانب او سمت اختصاص پذيرفته بود ؛ سهم الدولة به عمدة السّلطنه امير هندو بيگ تعلّق داشت و رتق‌وفتق و بست‌وگشاد مهام اعاظم امرا و اكابر و وزرا و تمامى متصديان اعمال سلطانى و متكفلّان امور ديوانى و قرار مواجب عساكر تعيّن مراتب ملازمان درگاه مفوّض به او بود ؛ سهم المراد و امور بيوتات به اميرويسى ( 178 ) استقرار داشت . او چنانچه بايد به تمشيت مهمات بيوتات و ترتيب اسباب تحمّل و حشمت و تكميل موجبات تفاخر و عظمت مىپرداخت . و از جمله مخترعات آن حضرت تقسيم تير است به دوازده قسم ، و هر يك از طبقات انام را به يكى از تير معيّن ساختن ، و اندازهء مراتب طوايف خلايق به ظهور آوردن ، بدين نفصيل : تير دوازدهم كه موافق نهايت عيار طلاست مخصوص تركش اقبال پادشاهى بود ؛ تير يازدهم منسوب به اقربا و اخوان و زمره‌اى از سلاطين‌نژادان كه ملازم عتبهء دولت بودند ؛ تير دهم متعلّق به سادات و مشايخ و علما ؛ تير نهم متعلّق به امراى عظام ؛ تير هشتم به زمره‌اى از مقرّبان و