سركار عالى همه وقت منزل خوب داشتم . لباس خوب پوشيدم . كالسكهء خوب سوار شدم . به همهء مجالس بزرگ راه داشتم . معروف وزراء و اعيان بودم . به شام و نهار سفارت عادت كردم . حالا چقدر مشكل است در همان پاريس ماندن ، در حالى كه صد يك اين حالت باقى نمىماند . بديهى است كه نايب يك سفارت بزرگ با يك طلبهء غريب چقدرها فرق خواهد داشت .
از اينها همه مشكلتر است كمى مخارج كه كفاف به هيچ نمىدهد . فدوى امسال تمام سال پانصد تومان دارد . هيچ نمىدانم اين را چگونه خرج كنم . در حالى كه هرچه امساك بكنم ، اقلا امسال هفتصد تومان خرج خواهم داشت . آخر سال چه خواهم كرد ، هيچ . به نظر سركار عالى غريب نيايد كه اگر عرض كنم ، با وجود همهء اين اسباب پريشان خاطرى ، منتهاى خوشوقتى دارم و از تصدّق سر مبارك عالى به هيچ قسم ملالى ندارم و با كمال آسودگى مشغول تحصيل هستم و شكر نعمات الهى را بجا آورده و دعاگوئى وجود مبارك عالى را ورد خود ساختهام .
چون راه غصه را عرض كردهام ، راه خوشوقتى را نيز عرض مىكنم . همه چيز دنيا بسته به خدا است . چنان كه اگر از يك طرف ، غصهء دور بودن از خدمت سركار عالى را دارم ، از طرف ديگر اميد آن را دارم كه ان شاء الله در مدتى قليل ، اين مدّت بسر خواهد آمد و ملاقات خواهم كرد سركار عالى را ، در حالتى كه كمال رضامندى را از بندهء خود خواهند داشت و ملاقات خواهند فرمود با بهترين نظرى بندهء خود را بقسمى كه پدران بزرگوار فرزندان قابل خود را نظر كردهاند . بديهى است كه لذّت اين اميد كمتر از غصهء اين دورى نخواهد بود . امّا آنكه عرض كردم كه زحمت كار كردن زياد بايد داشت ، اين زحمت وقتى صعب خواهد بود كه انسان خيالات ديگر داشته يا بهواسطهء هوىوهوس زياد بگويد از اين زحمت بدهم و وقتم را صرف فلان راحت بكنم ، چنان كه در طهران اگر من دو ساعت بيشتر در مدرسه مىماندم منتهاى زحمت بود ، از براى اينكه راحتى در مقابل داشتم . حالا كار كردن زياد چه زحمت خواهد بود از براى كسى كه تصوّر هيچ راحتى نمىكند ، مگر به زودى خلاصى از اين شهر و زيارت حضور عالى ، در حالتى كه اين زحمت مايهء انجام مقصودش است . وانگهى چه مشغوليات از تحصيل بهتر خواهد بود ، از براى گذراندن شب و روز كسى كه هيچ قسم هوىوهوسى ندارد و با كتاب و قلمدان و تنهائى انس گرفته است .
به خدا به خدا هرگز باور نخواهيد كرد كه على نقى شما به اين شدّت ، آسوده و از همهچيز متنفر باشد . ان شاء الله مدتى نخواهد گذشت كه خواهيد ديد آنچه عرض
اسناد تاريخى خاندان غفارى ( فارسي ) — صفحة 481
مساهمون: بهرام غفارى
ص٤٨١