ارجائيش است و ذكر اين شهر چندين بار در كتاب ابن بىبى جائى كه از قيصريه نام برده آمده است . حمد اللّه مستوفى گويد « شهرى است وسط و سلطان علاء الدين سلجوقى باروى آن را تجديد كرد » . در جنوب ملنقوبيه ، نيگده ( ابن بىبى « نكيده » ضبط كرده است ) كه از طرف سلطان علاء الدين به جاى طوانهء قديم ( تيانه ) « 1 » ساخته شده واقع است ، مستوفى نيگده را شهرى وسط نوشته ، ابن بطوطه كه از آنجا عبور كرده است گويد قسمت اعظم آن به حال ويرانى است و جزء مملكت پادشاه عراق است ، رودخانهء آنجا را نهر الاسود ( رود سياه ) گويند و سه پل سنگى بر روى آن ساخته شده ، باغستان نيگده ميوهء بسيار داشته و چرخابها براى آبيارى آنها به كار مىرفته است . در جنوب نيگده لؤلؤ « 2 » واقع بود كه ابن بىبى مكرر از آن نام برده و آنچنانكه قبلا گفته شد در انتهاى شمالى معبر ( ابواب ) كيليكيه بوده است . در قرن هشتم مستوفى گويد « شهرى كوچك و هوايش به سردى مايل و علفزار بسيار دارد و شكارگاه بىحدوشمار » .
ظاهرا در قلمرو اميرتكه مهمترين شهرها دو بندر مشهور علايا و انطاليه بود . علايا ( علائيه ) را چنان كه سابقا گفتيم ، سلطان علاء الدين سلجوقى در محل خرابههاى كراكسيوم « 3 » بنا كرد . ابن بطوطه در سال 733 كه از شام مىآمده در آنجا از كشتى پياده شده و آن را بزرگترين بندر آن زمان براى دادوستد با اسكندريه شمرده است . در قسمت بالاى شهر قلعهء مستحكمى از بناهاى سلطان علاء الدين وجود داشته كه ابن بطوطه به دقت آن را بررسى كرده است ، ولى چنين به نظر مىرسد كه در زمان او علايا ( علائيه ) به سلطان قرهمان تعلق داشته است .
انطاليه ، دومين بندر ، در يكصد ميلى مغرب علايا و در رأس خليج واقع بود و شهرت آن مخصوصا از اين جهت است كه صيلبيون به عزم حمله به فلسطين از آنجا به كشتى مىنشستهاند .
انطاليه شهر زيبايى بود و ياقوت آن را بندر عمدهء روم وصف كرده و گويد بارويى مستحكم دارد و اطرافش حاصلخيز است با موستان بسيار . در اين شهر سلطان قلج ارسلان سلجوقى بر فراز تپهاى كه به دريا مشرف است براى خود قصرى ساخته بود . همچنين در اين شهر ابن بطوطه عدهء كثيرى از بازرگانان مسيحى را ديده كه در آنجا مخصوصا در محل معروف به ميناء ( لنگرگاه ) اقامت داشتهاند و محلهء آنها محصور به ديوار بوده و هر صنفى از پيشهوران بازارى مخصوص به خود داشتهاند . محلهء كليميان نيز جدا بوده و مسلمانان نيز در محلهء مخصوص خود ، كه داراى مسجد و مدرسه بوده اقامت داشتهاند . انطاليه كه نام آن در تواريخ صليبيون به صورت « ستاليا » يا « اتاليه « 4 » » آمده در تاريخ جنگهاى تيمور مكررا به نام عداليه ذكر شده است . در باختر اين شهر شرف الدين على يزدى از شهرى به نام استانوس نام برده كه نام
هامش
( 1 ) -Tyanah( 2 ) -Loulon( 3 ) -Coracesium( 4 ) -Attaleia