آن در جهاننما به صورت « استناز » نوشته شده است . در شمال تكه امارت حميد بر سرزمينهايى كه در حوالى چهار درياچهء اگريدور و بردور و بقشهر و آقشهر واقع بود استيلا داشت . در زمان سلجوقيان بنا به گفتهء ابن بىبى ، مقر دولت شهر بروغلو بود كه با اولوبرلو ( در مغرب درياچهء اگريدور ) يعنى همان سوزوپليس « 1 » يا اپولونياى « 2 » يونانى مطابق مىشود . انطاكيه « 3 » كه در تواريخ قديم مسلمين مكرر ذكر آن رفته است در زمان تركها اسم « يلاواچ » را به خود گرفت و در جلگهء بين درياچهء اگريدور و آقشهر واقع بود . ظاهرا شهر مهم آن ايالت ، در قرن هشتم به گفتهء حمد اللّه مستوفى ، شهر اگريدور ( پروستاناى « 4 » قديم ) در كنارهء جنوبى درياچهء اگريدور ) بوده است . ابن بطوطه گويد مكانى عظيم نيكوبنياد است بازارهاى خوب دارد و در ميان باغستان شادابى جاى گرفته است . آنجا درياچهاى است كه كشتيهاى بازرگانان در آن آمد و رفت مىكند و كالاهاى آنها را به نقاط مجاور حملونقل مىنمايد و با شهرهاى سواحل درياچههاى آقشهر و بقشهر دادوستد مىكنند . شهر بقشهر ( يا « بىشهر » كارالياى « 5 » بيزانسى ) در ساحل درياچهء بقشهر ، به قول جهاننما ، از بناهاى سلطان علاء الدين سلجوقى است . بارويى داشت از سنگ باد و دروازه و مسجدى جامع و حمامهاى خوب و بازار آن در مكانى موسوم به « الرغه » واقع بود . در مغرب اگريدور شهر بردور در ساحل درياچهاى به همين نام واقع بود و به گفتهء ابن بطوطه شهرى بود كوچك با چندين نهر و باغستان و به وسيله قلعهاى كه بر روى تپهاى در جوار شهر قرار داشت نگهبانى مىشد .
اسپارطه در جنوب اگريدور واقع و به گفتهء جهاننما در اين اواخر كرسىنشين امارت حميد بود . ابن بطوطه نام اين شهر را به صورت سبرتا ذكر مىكند و گويد شهريست نيكوبنياد باغستانى وسيع دارد و شهر در پناه قلعهاى است . اين مكان نمايندهء شهر بريس رومى است كه اكنون به نام اسپارطه معروف است .
درياچهء آقشهر همان است كه ابن خرداذبه آن را باسيليون ناميده و روميها آن را درياچهء « چهل شهيد » مىگفتند . در مغرب آن درياچه قلعهء عظيم قرهحصار است كه آن ضمن گفتگوى از آقشهر در جنگهاى تيمور مكرر ذكر شده است . به گفتهء شرف الدين على يزدى در آقشهر ايلدرم بايزيد سلطان بختبرگشتهء عثمانى كه در جنگ انقره از تيمور شكست خورده بود در سال 508 ( 1403 ميلادى ) از غصه مرد . اين آقشهر و قرهحصار هر دو را حمد اللّه مستوفى در زمرهء اماكنى كه به اين نام معروف بودهاند نام برده است . اكنون قره - حصار را به مناسبت اينكه در آنجا زراعت ترياك مىشود « افيون قرهحصار » گويند و در موضع شهر يونانى قديم پريمنسوس « 6 » يا اكرونيس « 7 » واقع است . بنابر روايات و شايعات محلى
هامش
( 1 ) -Sozopolis( 2 ) -Apollonia( 3 ) -Antioch Of Pisidia( 4 ) -Prostanna( 5 ) -Karallia( 6 ) -Prymnessos( 7 ) -Akroenos