فصل دوم جغرافياى تاريخى آسياى صغير
اوضاع جغرافيايى :
آسياى صغير قسمت بسيار وسيعى است در منتها اليه غربى آسياى مقدم كه از طرفى به فلات ارمنستان و از جانبى ديگر به كوههاى كردستان اتصال دارد و تشكيل شبهجزيرهاى را مىدهد كه ما بين درياى مديترانهء شرقى و درياى اژه و درياى مرمره و درياى سياه واقع است .
اين سرزمين مستطيلىشكل كه 750 ميل درازا و 300 تا 375 ميل پهنا دارد از طرف شمال به درياى سياه و تنگهء به سفر و درياى مرمره و تنگهء داردانل ، از طرف مغرب به درياى اژه و قسمتى از درياى مديترانه ، از طرف جنوب به درياى مديترانهء شرقى و سوريه و عراق ، از شرق به ايران ، و از شمال شرقى به ارمنستان و گرجستان محدود است . اين سرزمين به جز از ايالت تراكيه كه بخش اروپايى تركيه را تشكيل مىدهد همهء آن امروز جزء قسمت آسيايى خاك تركيه شمرده مىشود .
اين سرزمين وسيع را يونانيان قديم به مناسبت اينكه در مشرق كشور ايشان واقع بوده آناطولى يعنى مطلع الشمس يا برآمدنگاه آفتاب خواندهاند كه تلفظ يونانى آن آناطوله
Anatole
است .
نام آناطولى غالبا به امپراطورى سفلاى بيزانس اطلاق مىشد و بيشتر استعمالش در عصر بيزانس و عثمانى است . يونانيان قديم كه از آسياى امروز و وسعت آن بىخبر بودند نام آسيا را ابتدا بر شبهجزيرهء آناطولى نهادند ، و بعدها كه اطلاعات بيشترى از قسمتهاى ديگر آسيا به دست آوردند آن سرزمين را آسياى صغير ناميدند . اصطلاح آناطولى از سال 1923 ميلادى فقط به تمام سرزمينهاى آسيايى تركيه اطلاق شد كه مشتمل بر قسمتى از ارمنستان و كردستان نيز مىشود . در قسمت مركزى آناطولى فلات پهناورى به ارتفاع 455 تا 585 متر از سطح دريا واقع است و آن را تپهها و كوههاى بلندى فراگرفته .
بلندترين اين كوهها رشته جبال توروس است در جنوب شبهجزيره آناطولى كه مرتفعترين قلل آن آلاداغ 3734 متر ارتفاع دارد . ديگر سلسله جبال آرارات است در شمال شرقى آناطولى ، اين كوه كه به زبان ارمنى ماسيس و به تركى آغريداغ خوانده مىشود در انتهاى شمال شرقى آناطولى در مرز ايران و ارمنستان شوروى واقع است ، و به دو قله به نام آرارات بزرگ در شمال غربى به بلندى 5156 متر و آرارات كوچك در جنوب شرقى به ارتفاع