3914 متر تقسيم مىشود كه در كتابهاى اسلامى نام آن دو « الحارث و الحويرث » آمده است .
در مشرق تركيه درياچهء نسبة وسيعى به نام وان قرار دارد . در جنوب شرقى آناطولى رودهاى بزرگ دجله و فرات جارى است . در مركز آن رود هاليس يا قزل ايرماق و رود سيحان ( ساروس
Sarus
) جريان دارد .
آب و هواى آناطولى در شرق خشك و برى و در نواحى ديگر غالبا معتدل است و به سبب همين اعتدال هوا براى زراعت مناسب است ، و داراى چراگاههاى فراوان مىباشد كه از روزگاران قديم مردم آن سرزمين به دامپرورى در آنجا مىپرداختند . شهرهاى عمدهء آنكه از قديم زمان همچنان برجاست : ازمير ، طرابوزان ، سينوپ ، آنقره ، بورسه ، سيواس و ارزروم است . اين سرزمين را به مناسبت آنكه قرنهاى دراز در تحت اشغال روميان بوده و به دست امپراتوران روم شرقى يا بيزانس اداره مىشده روم نيز خواندهاند .
نظرى به تاريخ آسياى صغير از قديم تا سقوط قسطنطنيه
از مدتها پيش قسمت علياى رود فرات و رود هاليس « 1 » مرز طبيعى ناحيهء كوماگنه « 2 » بودند كه در آنجا بازرگانان آشورى با بوميان هاتى « 3 » در مغرب و با مردم موتسرو « 4 » در مشرق تجارت مىكردند . آرشيوهاى مهاجرنشينان كانش « 5 » اطلاعات جالب توجهى دربارهء اين فعاليتها به جاى گذاردهاند .
در كشورهاى داخل انحناى رود هاليس در عهد انئولوتيك « 6 » ( عصر مفرغ ) مردمانى زندگانى مىكردند كه ايشان را پروتوهيتيت « 7 » ( عصر ما قبل هيتىها ) مىخواندند . اين مردم در طى حوادث مختلفى از طرف شمال به اين ناحيه آمده بودند و محتمل است كه « هيتىها » همچنين اصلشان از ناحيهء قفقاز باشد . هوريها « 8 » و ساميها از روزگاران بسيار قديم در كشورهاى قوئه « 9 » و كيليكيه زندگى مىكردند . مغرب آسياى صغير تا حدود سنجار « 10 » و كوههاى پىسىديه « 11 » كه به سوى مغرب تا درياى اژه كشيده مىشود ، پيوسته در ارتباط با مردم هلاد « 12 » بود .
از قرن دوازدهم قبل از ميلاد تغييرات مهمى در نقشهء نژادشناسى آسياى صغير روى داد .
از بعد از ويرانى شهر تروا حملهء فرىجيها « 13 » به مغرب آغاز مىشود .
هامش
( 1 ) -Halys( 2 ) -commagene( 3 ) -Hatti( 4 ) -Moutsrou( 5 ) -Kanesh( 6 ) -Eneolitique( 7 ) -Proto - Hittites( 8 ) -Hourrites( 9 ) -Qoue( 10 ) -Sangarus( 11 ) -Pisidie( 12 ) -Hellade( 13 ) -Phrygiens