در اين اثنا خبر جسارت طهمورث خان گرجى و شكست عليقلى خان كه از جانب نواب اشرف در آن سرحد نشسته بود ، رسيد . از اين خبر هيچكس را مجال كار ديگر نماند ، تمامى حضرات فقير را به رفتن با اردوى معلى ترغيب فرمودند و در آن سفر همراهى نموده ، تمامى ممالك خاك الكاى طهمورث فتح گرديد . قريب به دويست هزار اسير گرجى بهدست غازيان ديندار افتاد و قريب سى هزار بيدين به تيغ بيدريغ كشته شدند . هنوز از عرصهء گرجستان بيرون نرفته بودند كه خبر رسيدن محمد پاشا سردار ارض روم به سمع اشرف رسيد . از گرجستان به راه تفليس به ييلاقات چخور سعد رفته ، مدت دو ماه در ايشيك ميدانى و اگريچه « 1 » و كنار درياى گوگچه و آقمثقال بوده ، چون اسب غازيان قوت گرفت ، متوجه دفع روميه كه به حوالى قلعهء ايروان رسيده بودند گرديد . باآنكه عدد مخالفان سيصد هزار سوار بود و سپاهى منصور سى هزار بودند و زياده از دوازده هزار مردكار نبود و مدت چهار ماه بدور ايشان مىگرديدند و چون گرگ گرسنه كه بر گلهء گوسفند بىشبان ظفر يابد مىگشتند . در آن مدت خواه بهدست غازيان و خواه يورش قلعه شصت هزار مردم روميه ناقص شدند و چهل هزار كس به بيمارى دفع شدند و قانمگونى كه ايام سيزدهم عقرب است شد . موافق قانون خود بىنيل مقصود كوچ كردند و صبح مردم اردوى معلى ، حسب الامر اعلى ، به اردوى امام قلى خان و قرچقاى بيك اسپهسالار و گنجعلى خان و قراحسن و ديگر امرا پيوست . هفت منزل مخالفان را تعاقب نموديم و نواب همايون به نفس نفيس به قلعهء ايروان آمده ، امير كونه خان را خطاب « سارواسلانى » داده ، مير فتاح مينباشى اصفهانى را احسان بيشمار نموده ، احمد سلطان مچكى را [ به ] امارت ترشيز سرافراز ساخته ، ملازادهء بافقى و جمعى ديگر از مردم معتبر كه در قلعهدارى كوششها كرده بودند به نوازشات گرامى سرافراز فرمودند و قلعه را استحكام داده از راه اردوباد و علىدر [ ه ] سى به بركشاد و قراباغ آمده « 2 » ،
هامش
( 1 ) - اغريچه ( عالمآرا ص 103 ) .
( 2 ) - ملازمان ركاب اقدس از راه درهعلى به بركشاط آمد ( عالمآرا ص 911 ) .