است فقط 154 پا طول دارد و اين وضع به مناسبت بستر رودخانه است كه در اين جا از تخته سنگى مىگذرد . اين بنا در واقع پلى است كه بر سدى ساختهاند و سد هم با تودههاى سنگى بسيار محكم بنا شده بود و دهنههاى باريكى دارد كه بدان وسيله آب رودخانه تابع نظم و قاعده مىشود .
اين ساختمان بزرگ از سمت خارج شكسته مىنمايد و سنگها بهصورت پلكان تا بستر رودخانه چيده شده و بر سكو يا سدّ بيست و چهار طاق عمدهء پل قرار گرفته است كه آجرى است و از مشخصات عمدهء سمت خارجى آن چهار ساختمان شش گوشهاى دو طبقه است كه هركدام در گوشهاى از پل و دو ساختمان ديگر به همين شكل در وسط است كه بر بام از دو بنا كه در جهت غربى است طبقه سومى افزودهاند و مثل پل جلفا در پائين آن پاساژهائى است و از بالاى سد هم در سراسر پل معبرى واقع است و از دهانههاى پىدرپى بوسيلهء پلههاى سنگى كه با عمق شش پا در خاك فرورفته است عبورومرور مىشود .
معبر اصلى پل هم كه بيست و چهار پا پهنا و دالانى هم در دو طرف دارد به ساختمان ( كلاهفرنگى ) شش گوشهاى مربوط است و با غرفههائى به طرف خارج راه دارد ، بالاخره در رأس پل نيز معبرى هست كه سابقا با دو رديف نرده محدود شده بود . ساختمان در اصل با تصاوير و طلاكارى زينت يافته بود و با صفحاتى كتيبهدار و با تزئينات سبك عاميانه است و غرفهها با كاشىهاى جديد مفروش است .
اين پل در سابق موقع شب گردشگاه محبوبى بهشمار مىرفته و داشهاى اصفهان در آنجا بالا و پائين قدم مىزدند و يا در زير غرفه رو به رودخانه چپق مىكشيدند . حالا آنجا كموبيش خلوت و خالى است مگر در موقع بهار كه بواسطهء ذوب شدن برف كوهستان مجراى باريك به جريان آب تند و فراوان مبدل مىشود و اهالى در طاقهاى پل جمع مىشوند و جريان و فوران آب را تماشا مىكنند و آن از اعياد سالانهء شهر اصفهان است . در دو سمت پل خواجو نظير وروديهء پل بزرگ ، خيابانهاى مشجرى بوده است ، ولى اين خيابانها نيز ديگر وضع بهترى ندارند .
ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 61
مساهمون: جورج ناتانيل كرزن
ص٦١