تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 456

مساهمون:

ص٤٥٦
نداريم كه وى در اين كار اطلاع و بصيرتى داشته و خيلى هم بعيد است كه پادشاهى اسير ، مهندسى بصير از كار درآيد . نام والرين به بند ديگرى نيز كه بند قيصر باشد و بر نهر گرگر ساخته بودند اطلاق گرديده ، ولى نامش را با كار برجسته‌ترى ارتباط نداده بودند .

توضيحاتى راجع به كار آبيارى روزگار قديم

با شرحى كه دربارهء وضع و خصايص سنگ‌كارى و كارهاى آبيارى شوشتر بيان شده است جا دارد توضيحاتى نيز راجع به مقصودى كه خواه تنها و يا باهم از آن كارها در نظر بوده است اضافه كنم . از شرح نويسندگان سابق كه پاره‌اى از آنها خطا و شمه‌اى هم دور از امكان است قول رالينسن هم مبتنى بر بصيرت تام و هم شامل صحيح‌ترين اطلاعات مىباشد ، ولى گمان مىكنم دلايلى نيز هست كه چرا درعين‌حال قبول گفته‌هاى او مقدور نيست . قول او بر اين فرض استوار شده است كه اردشير يا فرزند او شاپور پيش از اينكه سدى در كارون ايجاد شده باشد و يا آب اين رودخانه را براى مقاصد آبيارى به كار برده باشند نهر گرگر را حفر كرد - كار عظيمى بود . اما شايد فقط به قصد فوايد نظامى كه از آن كار انتظار مىرفته است ، چون بدان‌وسيله سطح آب رودخانهء اصلى پايين مىرفته و شهر از آب محروم گرديده است و در چنين موردى بود كه وى كف آن را با سنگ - فرش و بند بزرگى هم بنا كرد و گرگر را سد بست و نقبى ساخت كه شهر و حومهء آن را آبيارى كند . ولى من با جرأت تمام شرح ديگرى را در اين‌جا مىآورم كه هم بيشتر مقرون به احتمال است و هم با شرايط طبيعى انطباق بيشترى دارد .

ساختمان مجراى گرگر

روايت‌ها شايد هم بنابر موازين درست اولين تأسيسات كارون را به اردشير يا شاپور مربوط مىسازد ، مىتوان تصور كرد كه پدر يا پسر با توجه به اهميت و ارزشى كه حاصلخيزى اراضى حوالى دربر داشته ساختمان بند بزرگ را بر رودخانه فرمان داده است تا جلو آب سد و حفر نقب و مسير كانال مينو جهت بردن آب مقدور و بدين‌ترتيب آبيارى اراضى آن حدود براى كشت‌وكار تأمين