كوهها و رودخانهها
تركيب طبيعى جنوب غربى ايران كه در سابق هم اشارهاى كرده بودم كه با وضع طبيعى شمال شرقى خراسان بىشباهت نيست ، در هيچ نقطهاى بيشتر از قرارگاههاى كوهستانى طايفهء فيلى لر مشهود نمىباشد . اين رشتههاى كوهستانى به خط موازى از شمال غربى به جنوب شرقى كشيده شده و شامل پيشآمدگىها و صخرههاى سنگين سراسر پرتگاه است كه غالبا از ميان شيارها و تنگههاى آن جويها و يا رودخانهها باحدت تمام جارى است .
درههاى باريكى كه بين آنهاست گاهى به جلگههائى باز مىشود كه آب سرشار و چراگاههاى ممتاز دارد و گلهدارى و شبانى پيشهء عمده و يگانه مايهء دارائى طوايف صحرانشين است كه بدينوسيله براى شهرهاى خرمآباد ، بروجرد ، كرمانشاه و همدان گوشت و ماست و كره فراهم مىسازند .
در دامنهء تپهها درختانى از نوع بلوط كوتاه « 1 » و بوتههاى كوهستانى است .
از بلوط مازو مىگيرند كه از اقلام تجارتى است . لرها به تنه و ساقهء اين درختان چندان اعتنا ندارند و آن را درهم شكسته به مصرف سوخت مىرسانند و يا براى شهرهاى مزبور زغال تهيه مىكنند .
سركار والى رمهاى از قاطرهاى ممتاز دارد كه از راه تركيه صادر مىشود و مىگويند در ايران بهترين نوع است . رود بزرگ لرستان شمالى كرخه و در استان مركزى آب دز و در لرستان جنوبى كارون است . اين سه رود خويشاوند در حدود همدان سرچشمه دارند و در دشت كنگاور بهم مىپيوندند و با نام گماسياب در جهت غربى تا حوالى بيستون جارى است . در اينجا رود ديناور از شمال به آن ملحق و اين جريان بزرگ به طرف جنوب غربى و جنوب سير مىكند ، سپس قرهسو و آب چناره و كشقان و آب زال به آن پيوسته ، رودخانه از ميان رشتههاى باشكوه كوه زاگرس عبور و در ده ميلى دزفول تلهاى عظيم شوش ( سوزا ) را طواف نموده
هامش
( 1 ) - جنگل بلوط از كردستان در شمال تا حدود شيراز در جنوب امتداد مىيابد ، بين بروجرد و دزفول نواحى جنگلى از 110 تا 120 ميل عرض دارد . بين شوشتر و اصفهان عرض آن قدرى هم بيشتر است .