با دوازده پلهء مرمرى به ايوان صحن وارد مىشوند كه مزار حضرت معصومه ( ع ) در آنجاست و بوسيلهء سه در بزرگ كه يكى از آنها نقرهكارى است به ضريح مستطيل شكلى مىرسند كه در زير گنبد زرين واقع و در درون آن مقبرهء حضرت فاطمه ( ع ) است كه روى آن را با خشتهاى سيمين كه با سبك عربى نقاشى شده است فرش كردهاند و با پارچههاى زردوز كه از هرطرف تا كف زمين كشيده شده است و درب نقرهء بزرگ دارد كه ده پا ارتفاع آن است و در فاصلهء نيم پا مقبره واقع است و بر هر گوشهء ضريح قبههائى از طلاى ناب هست و از داخل هم پردهاى مخملى كشيدهاند كه با اين ترتيب فقط از طريق خصوصيت و يا پرداخت وجه امكان نظارهاى بر خود مزار هست .
روى مقبره كه ده پا ارتفاع دارد چندين قنديل نقره ديده مىشود كه هيچوقت روشن نمىكنند و در آن آتش و يا جنس مايعى نمىريزند ، زيراكه ته ندارد . بر ضريح چند كتيبه با خط طلائى كه بر ورقههاى ضخيمى نوشتهاند آويزان و آن در مدح و ثناى حضرت معصومه و آل نبى ( ص ) است « 1 » .
بعد از بالا رفتن از پلههاى مرمرى زوار كفش از پاى درمىآورند و اگر عصا يا سلاحى همراه دارند همانجا مىسپارند و هنگام ورود به صحن زانو بر زمين مىزنند . ابتدا استغاثه ميكنند و سپس ضريح نقره را مىبوسند و با شوق و علاقه دعا مىخوانند و بعد از تعظيم و سلام مجدد و پرداخت انعام به خادم آنجا برمىگردند و با اين ترتيب مىپندارند كه گامى به بهشت نزديكتر شدهاند .
تعميرات
در اين دوره شكوه بارگاه با گنبد طلائى و منارههاى كاشىكارى آن مرهون توجهات خاندان سلطنتى قاجار است . فتحعلى شاه در ابتداى زندگانى نذر كرده بود كه اگر پادشاه شود بر زيور و جلال قم بيفزايد و اهالى آن را از ماليات معاف كند ، اما اطمينانى نيست كه او به نذر دوم خود رفتار كرده باشد هرچند كه شهر
هامش
( 1 ) - رجوع شود به سفرنامهء شاردن ، ولى فريزر در سال 1821 نوشته است كه مقبره و ضريح از چوب صندل ( چوب خوشبوئى است ) 12 پا در 8 پا طول و 7 تا 8 پا ارتفاع بوده و ضريح نقره هنوز در آنجاست .