رديف ديوار از كف زمين تدبيراتى شده است كه دسترسى به آن چندان آسان نباشد .
ابعاد اين مقبرهها نيز با آرامگاههاى قديمتر تفاوت دارد و بهطورىكه از كتيبهء ميخى كه بر كوه كندهاند ، مستفاد مىشود ارتفاع آنها هفتاد و نه پا و عرض قسمت فوقانى سى و سه پا و پهناى حاشيهء متقاطع كه محتوى خود قبر است پنجاه و چهار پا و نيم است . اختلاف سوم كه مايهء آموزندگى است و به دورهء بعدى تجلى هنرى متعلق است ، از نماى نيك حجارى شدهء آن نمايان است . در حاشيهء درگاهها و سنگ سردرها سه رديف نقش گل و بوتهء ظريف كندهاند و سقف با گچبرى سرستون كه تخت دو طبقه بر آن قرار گرفته و جبههاش با تصاوير شيران آرايش يافته است .
چهار مقبرهء نقش رستم را بنابر احتمال متعلق به داريوش اول ( 521 - 485 قبل از ميلاد ) خشيارشا ( 465 - 485 ) اردشير اول يا درازدست ( 424 - 465 ) داريوش دوم يا نتوس ( 405 - 424 ) گفتهاند و كار ناصوابى نخواهد بود كه مقبرههاى تخت جمشيد را به پادشاهان بعدى هخامنشى يعنى اردشير دوم ( 361 - 405 ) خشيارشا سوم يا اوكوس ( 338 - 361 ) و مقبرهء ناتمام ارشك ( 336 - 338 ) داريوش سوم يا كدمن ( 330 - 336 ) نسبت بدهيم .
مقبرهء شمالى
تا اوايل اين قرن راه مقبرهء شمالى يا اولى بواسطهء شن و خاك مسدود بود . در اثر جديت و كار نفرات انگليسى رسد توپخانه كه از همراهان سر . گر ، اوزلى بودند در سال 1811 راه باز و مقدار كلى ديگر از موانع هم با همت فرهاد ميرزا در سال 1878 رفع شد .
درحالحاضر مدخل مقبره تا زير درگاه گشاده است و قسمت تحتانى درگاه را با زور و فشار شكستهاند و بدون اشكال مىتوان وارد مقبره شد كه اطاقى است با طاق ضربى كه در سينهء كوه كنده شده است . در فاصلهء نه پا از درگاه به ديوارهاى برخورد مىكنيم كه داراى چهار پا ارتفاع و سنگى است و جبههء دو حفره يا تابوت سنگى را تشكيل مىدهد كه يكى بعد از ديگرى كنده شده است