حال أو گردد ، وممكن است كه « تهوى إليهم » در سابق ودر اينجا هر دو بمعنى ميل بسوى ايشان باشد از « هوى » بمعنى خواهش ، وبر هر تقدير مراد در هر دو موضع ميل است كه بسر حدّ جبر واضطرار نرسد چنانكه قبل از اين مذكور شد وبنا بر اين اشكالى در ثواب آن گروه وعقاب اين فرقه لازم نمىآيد ، « كلّا انّ كتاب الفجّار لفى سجّين » باز أيستند از خيانت در كيل يا در وزن يا از غفلت برانگيختن روز جزا كه در سابق مذكور شدهاند بدرستى كه كتاب گناهكاران در سجّين است و « سجّين » چنانكه در شرح حديث اوّل مذكور شد اسم جهنّم است يا واديى خاصّ از آن ، بنا بر اين معنى اينست كه نامهء اعمال ايشان در جهنّم يا در آن وادى ضبط شود ، « وما أدريك ما سجّين » وچه چيز دانا كرده است ترا كه چيست سجّين يعنى تو كنه وحقيقت آنرا نمىدانى ، چه آن عظيمترست از آنكه برسد فهم كسى بآن ، « كتاب مرقوم » يعنى كتاب سجّين كتابيست مرقوم يا سجّين موضع ومحلّ كتابيست مرقوم يعنى نوشته شده بخطّى بيّن واضح ، يا نشان كرده شده كه هر كه ببيند آنرا ميداند كه خير نيست در آن ، وممكن است كه « سجّين » نام نامهء أعمال گناهكاران شده باشد باعتبار اين كه سبب سجن وحبس ايشان مىشود در جهنّم پس صاحب آن سجّين است يعنى در سجن وزندانست باعتبار آنكه نامهء ايشان انداخته مىشود در زير زمينها پس گويا حبس شده در آنجا وبنا بر اين معنى اينست كه كتاب گنهكاران يعنى آنچه نوشته مىشود از اعمال ايشان در سجّين است وآن نامهايست مرقوم بيكى از دو معنى كه از براي « مرقوم » مذكور شد ، « ويل يومئذ للمكذّبين » واي در آن روز از براي تكذيب كنندگان يعنى تكذيب كنندگان بآن روز ومنكران آن ووجه مناسبت خواندن هر يك از اين دو آيهء كريمه در موضع خود ظاهرست ، چه آيهء اوّل در شأن فرقهء اوّل است وآيهء دويم در بيان حال فرقهء دويم .
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — صفحة 522
مساهمون: جمال الدين محمد الخوانساري
ص٥٢٢