گردانيده است خدا از براي هر چيز اندازه ، واز براي هر اندازه مدّتى ، پس هيچ چيز از آن اندازه كه مقدّر كرده زياد وكم نمىشود وبر آن مدّتى كه تقدير فرموده پيش نمى افتد واز آن پس نمىافتد .
4779
جعل اللّه لكلّ عمل ثوابا ، ولكلّ شيء حسابا ، ولكلّ اجل كتابا .
گردانيده است خدا از براي هر عملي پاداشى ، واز براي هر چيز شمارى ، واز براي هر أجلى نوشته . يعنى از براي هر چيز عددي وقدرى تقدير كرده كه زياد وكم نمىشود از آن ، واز براي هر اجلى يعنى مرگى يا مدّت عمرى نوشته يعنى همه آنها بقلم تقدير أزلي نوشته شده ، وقبل أزين مذكور شد كه آنچه تقدير حتمي بآن تعلق گرفته البتة بر خلاف آن نوشته نتواند شد ، وآنچه بشرطى تقدير شده محو واثبات در آن نوشته رود ، با آنكه ممكن است كه از براي بعضي مصالح محو واثبات در لوحى باشد وآنچه واقع شود در لوحى ديگر نوشته شده باشد كه در آن تغيير أصلا نرود .
4780
جعل اللّه سبحانه حقوق عباده مقدّمة لحقوقه ، فمن قام بحقوق عباد اللّه كان ذلك مؤدّيا إلى القيام بحقوق اللّه .
گردانيده است خداى سبحانه حقهاى بندگان خود را پيش روى از براي حقهاى خود ، پس هر كه ايستادگى كند بحقهاى بندگان خدا ، بوده باشد اين كشاننده بسوى ايستادگى بحقهاى خدا . مراد اين است كه حق تعالى بلطف خود از براي عنايت ببندگان چنين كرده كه حقهاى بندگان أو پيشرو حقهاى أو باشد ، وهر كه آنها را بجا آورد وحقّ كسى پيش خود نگذارد ، آن باعث اين شود كه البتة حقوق حق تعالى را نيز بجا آورد وچيزى از آنها از أو فوت نشود .